ÇANAKKALE CEPHESİ’NDE ŞEHİT DÜŞEN

 TAVASLILAR

“Çanakkale zaferi,

 Türk askerinin ruh kudretini gösteren şayan-ı hayret ve tebrik bir misaldir.

 Emin olmalısınız ki; Çanakkale muharebelerini kazandıran bu yüksek ruhtur[1]”

M. Kemal ATATÜRK

Çanakkale savaşı

Tavas, Denizli-Muğla karayolu üzerinde etrafı dağlarla çevrili bir ovanın üzerinde kurulmuş bir ilçe merkezidir. Denizli şehir merkezine yaklaşık 50 km uzaklıktadır. XIII. Yüzyılda Selçuklular döneminde Türklerin eline geçtiği bilinmektedir. Takriben 1365’te Menteşe Beyliği’ne katılmış ve 1390-1391’de Yıldırım Bayezıd tarafından zaptıyla Osmanlıların eline geçmiştir İlk zamanlar Anadolu vilayeti Menteşe sancağına bağlı bir yerleşim yeri olan Tavas, 1867’de Aydın Vilayetine bağlı kaza merkezi yapılmıştır. 1883’te  Denizli’nin Aydın Vilayeti’ne bağlı mutasarrıflık yapılmasıyla Tavas da buraya bağlanmıştır[2]. Cumhuriyet döneminde Denizli’nin il yapılmasıyla Tavas ilçe olarak statüsünü devam ettirmiştir. Günümüzde ilçe merkezine bağlı 10 belediye ve 36 köy bulunmaktadır[3].  Merkez ilçe dahil bu yerleşim yerlerinden 33’ün Çanakkale savaşlarında şehit verdiği tespit edilebilmiştir.

 

Birinci Dünya Harbi, Avrupa Devletlerinin dünyayı ekonomik ve siyasi açıdan paylaşmak istemelerinin neticesidir. Her ne kadar savaş Osmanlı coğrafyasının dışında patlak vermiş ise de savaşın temel sebepleri arasında Osmanlı topraklarının  paylaşılması düşüncesi yatmaktaydı. Avrupa Devletleri, 19 uncu yüzyıldaki siyasi, ekonomik ve askeri gelişmelere bağlı olarak İtilaf ve İttifak blokları olarak iki guruba ayrılmışlardı[4]. Bu bloklaşmanın yaşandığı dönemde İngiltere ve Fransa, 1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ortaya çıkardığı gelişmelere bağlı olarak, Doğu politikasında değişiklik yapmışlar ve Rusya karşısında Osmanlı Devleti’ni korumaktan vazgeçmişlerdir. Siyasi, askeri ve ekonomik olarak gittikçe büyüyen Rusya karşısında yalnız kalan Osmanlı Devleti, Avrupa’da yeni bir müttefik arama ihtiyacı duymuştur. Bu yüzyılda Avrupa konjonktüründe Osmanlı Devleti’nin müracaat edebileceği tek devlet Almanya idi. Bunun neticesi olarak Osmanlı Devleti, 19 uncu yüzyılın son çeyreğinde Almanya ile ekonomik, siyasi ve askeri alanda ilişkiler kurarak geliştirmiştir[5]. Bu durum I. Dünya savaşı evveline kadar bu şekilde devam etmiştir.

1914 yılı geldiğinde savaşın soğuk rüzgarları esmeye başlamıştı. Muhtemel bir savaş tehlikesi karşısında Osmanlı yönetimi, ittifak arayışını hızlandırdı. Ne kadar samimi olduğu tartışılmakla beraber, savaş öncesinde İngiltere, Fransa ve Rusya’ya müracaat ederek, ittifak anlaşması imzalamak istedi[6]. Bir taraftan da Almanya ile görüşmelerde bulunuyordu. Bu devletlerden olumlu yanıt alamayınca savaşın çıktığı bir dönemde 2 Ağustos 1914’te Almanya ile gizli bir ittifak sözleşmesi imzalandı. Bu sözleşmenin imzalanmasında İttihat ve Terakki yönetiminin önde gelen liderlerinden Enver Paşa’nın büyük rol oynadığı ifade edilmektedir. Bunun sebebi de Enver Paşa’nın, savaşı Almanya’nın kazanacağı ve Türk taleplerinin ancak bu şekilde gerçekleşebileceğini düşünmesidir denilebilir.

 Bu sözleşme Osmanlı Devleti’ni Almanya’nın yanında savaşa sokacak hükümler içeriyordu. Bununla beraber Almanya’nın 1 Ağustos’ta savaşa katılmış olması ve bütün baskılarına rağmen İttihat ve Terakki yönetimi,  bir müddet daha ayak sürümüş ve  Osmanlı Devleti’nin savaşa girmesini geciktirmiştir. Ancak, 29 Ekim 1914’te Osmanlı donanmasının Rus limanlarını bombalaması ile yaratılan fiili durum Osmanlı Devleti’ni savaşa sokmaya yetecektir.Bu olay üzerine önce Rusya, daha sonra da müttefikleri İngiltere ve Fransa Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmişlerdir.  Böylece Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı’nın aktörlerinden biri olmuştur.

Tebliğimize konu olan Çanakkale muharebeleri de bu savaşın cephelerinden sadece biridir. İngiltere ve Fransa, daha savaşın başlangıcında Marmara boğazlarını ve Osmanlı Devleti’nin başkenti İstanbul’u ele geçirerek, Osmanlı Devletini savaş dışı bırakmak istiyordu. Böylece  hem müttefikleri olan Rusya’ya  yardım ulaştırabilecekler hem de Batı Cephesindeki yüklerini azaltacaklardı. Bu amaçla savaşın başladığı ilk günlerden itibaren abluka altında tuttukları Çanakkale Boğazını koruyan Kumkale ve Seddülbahir tabyalarını bombalayarak Çanakkale Cephesi’ni açtılar[7]. Çanakkale Savaşı, tebliğimizdeki “şehit düşme zamanları” tablosundan da anlaşılacağı üzere bir birini takip eden aylarda deniz ve kara muharebeleri olarak gerçekleşmiştir. Ağustos 1914 - 25 Nisan 1915 tarihleri arasında geçen harekat Deniz savaşları olarak tanımlanmaktadır.  Boğazı yalnız donanma ile geçerek, Osmanlı devletinin merkezi İstanbul’u ele geçireceklerine inanan İtilaf Devletleri, bu dönemde Çanakkale boğazı müstahkem mevkilerine karşı yoğun bir harekat başlatmışlardır. Bu harekat sırasında özellikle boğaz giriş tahkimatını zayıflatmak için gerçekleştirilen 19 Şubat 1915, tahkimatın susturulmasını amaçlayan 25 Şubat 1915 ve boğazı geçmeyi hedefleyen 18 Mart 1915 muharebelerini burada önemle ve öncelikle zikretmek gerekir[8]. Bilhassa düşman gemilerinin boğaza gömüldüğü 18 Mart 1915 Türk’ün Dünya tarihine altın harflerle yazdırdığı büyük bir zafer günüdür.

 

Denizden kolayca geçemeyeceklerini anlayan İtilaf Devletleri, 25 Nisan 1915’te kara harekatını başlattılar. Bu tarihten itibaren Çanakkale Boğazı’nın iki yakasına  kuvvet yığmaya başladılar. Savaş Gelibolu yarımadasında Arıburnu ve Seddülbahir cephelerinde, Anadolu yakasında da Kumkale’de kanlı çarpışmalara sahne oldu. Bu muharebeler 8-9 Ocak 1916 tarihine kadar sürdü. Bu tarihte düşman boynunu önüne eğerek çekip gitti. Çanakkale düşman için geçilmez olmuştu. Bu muharebeler, dünyanın  en modern ve güçlü silahları ile donatılmış en büyük zırhlı armadalarının top atışları altında, harp tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir şekilde göğüs göğüse geçen bir mücadele örneğidir. Çünkü bu muharebeler Türklük için varolmak veya yok olmak anlamını taşıyordu.

İstiklal Marşımızın şairi Mehmet Akif Ersoy, Çanakkale Şehitleri şiirinde bu cehennemi andıran manzarayı şöyle tasvir etmektedir:

“Ölüm indirmede gökler, ölü püskürmede yer,

O ne müthiş tipidir: Savrulur enkazı beşer.

Kafa, göz, gövde, bacak, kol, çene, parmak, el, ayak

Boşanır sırtlara, vadilere sağnak, sağnak”

 

 Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal de işte bu muharebelerde Mehmetçik ile beraber destanlaşarak, adını tarihe yazdırmıştır. Bu savaşta talih onun omuzlarında yükselerek kendisine Milli Mücadele yolunu açmıştır. Burada amacımız savaş tarihi anlatarak canınızı sıkmak değildir. Türk tarihi, Türk milletinin kazandığı parlak zaferlerle doludur. Nitekim bunlar anlatmakla da bitmez. Ancak tarihte öyle savaşlar vardır ki; milletlerin tarihlerinde dönüm noktalarıdır, mihenk taşlarıdır. Bu bakımdan yakın tarihimizde iki savaş coğrafyası hep benim dikkatimi çekmiştir. Bunlardan ilki Çanakkale cephesinde[9] Gelibolu yarımadası, diğeri de İstiklal Harbi’nde Sakarya vadisidir.  Her ikisi de alan olarak küçük olmakla beraber, milletinin kaderinde oynadıkları rol ile büyümüşlerdir.  Şairin dediği gibi, adeta “Bu coğrafyaların sırtına koca bir Türk tarihi yüklenmiştir”. Mehmetçik, burada süngüsüyle,  tüfeğiyle topuyla canı ve kanıyla bir destan yazarak,  Çanakkale’yi “Geçilmez” yapmıştır[10].

 

İşte Çanakkale’yi geçilmez yapan o şanlı destanı yazan şehitlerin sayıları, Türkiye genelinde il ve ilçe bazında mukayese edildiğinde Denizli ve Tavas’ın ön sıralarda yer aldğı görülür. Genelkurmayın verdiği rakamlara göre, Çanakkale şehitleri sıralamasında Denizli 2.258 kişi ile beşinci sırada yer almaktadır[11].  O zamanki nüfusu düşünüldüğünde bu sıralamada diğer nüfusça kalabalık vilayetlere oranla Denizli’nin önde gelmesinin sebebi Çanakkale muharebelerinde görev alan 11 inci Piyade Tümeni’nin kuruluş yeri olmasıdır denilebilir. O yıllarda askerler daha ziyade kendi bölgelerinden toplanmaktaydılar. Bu Tümen, seferberlik ilanı ile Ağustos 1914’te Denizlide kurulmuş (33, 126 ve 127 nci Alaylar) ve akabinde İzmir üzerinden Çanakkale önlerine sevk edilmiştir[12].

Burada Ezine ile Çanakkale arasında kalan Pınarbaşı, Üvecik, Mecidiye, Geyikli  mevzilerine yerleştirilmiştir[13]. Tümenin görevi Beşige koylarından yapılacak düşman çıkarmasına engel olmaktı. Tümen, geceli gündüzlü çalışmalarla kıyı boyunca oldukça kuvvetli tahkimat oluşturmuş ve savunma düzenini almış bulunuyordu. Düşman çıkarma harekatı 25 Nisan 1915 sabahı başladı. Fransızlar Kumkale, Erenköy, İntepe ve 11 inci Tümenin mevzilendiği Beşige koyunu top ateşine tuttular. Daha sonra da asker çıkarmaya başladılar. Türk kuvvetlerinin şiddetli direnişi ve karşı taarruzu ile  26/27 Nisan 1915 gecesi geri püskürtüldüler[14].

Müttefiklerin Anadolu sahillerine çıkarma yapma ihtimalinin azalması üzerine 11 inci Tümen, Çanakkale müstahkem mevkilerine ve daha sonra da Seddülbahir cephesine kaydırıldı. Bu bölgede Kirte ve Zığındere mevzilerinde gerçekleşen kanlı çarpışmalara katıldı. Tümenin esas zayiatı bu çarpışmalar esnasında olmuştur. Daha sonra da düşmanın  Arıburnu çıkarmasını önlemek ve karada  ilerlemesini durdurmak amacı ile Anafartalar savaşlarına katıldı. Düşmanın cepheden çekilmesini müteakiben de 1916 başlarında İstanbul üzerinden Ulukışla’ya sevk edildi. Doğu ve Filistin cephelerinde savaşa katıldı[15]. Bu tümenin dışında Tavaslı şehitlerin yer aldığı tümenler şunlardı. 5 inci Piyade Tümeni, 7 nci Piyade Tümeni, 9 uncu Piyade Tümeni, 15 inci Piyade Tümeni ve 19 uncu Piyade Tümeni. Bu tümenler Seddülbahir ve Arıbırnu cephelerinde çarpışmışlardır.

 

Şehitlerimizin Denizli içinde sıralaması Tavas, Çal, Acıpayam, Çivril ve Buldan ve diğerleri şeklinde yapılabilir. Bu bakımdan Tavaslılar ne kadar övünseler yeridir. Ancak tarih sadece övünme vesile olacak sayfalardan ibaret değildir. Yoksa atalarımızın mezarları başında övünçle ağlayan yığınlar haline geliriz. Tarih, geçmişteki bu tablolardan ibret alınması gereken bir ortak şuurdur. Maalesef, Türkiye ve Türk insanı tarihini okumamaktan ve okuduklarını  sorgulamamaktan dolayı bu ortak hafızasını kaybetmek tehlikesi ile karşı karşıyadır. Bunun en önemli göstergesi Gelibolu’daki Türk ve düşman mezarlıklarıdır. İngilizler, Fransızlar ve İtalyanlar anlaşmalarla elde ettikleri mezarlık topraklarında bir memleketi işgal için gelen askerlerini isimleri ile beraber anıtlaştırdılar[16]. Bizler, temsili birkaç mezarın bulunduğu kabristanlıktan başka onlar için ne yapabildik.

Gönlümüz kanları ile “Çanakkale’yi Geçilmez” yapan bu Mehmetçiklerin isimlerinin o topraklara altın harflerle yazılmasından yanadır[17]. Ayrıca şehitlerin bize emanet ettiği memleketimiz bu gün ne durumdadır, onlara borcumuzu ödeyebildik mi? Hafızamızı yoklayarak şöyle bir düşünmemiz gerekir! Bu çalışma bu duygular ile Acıpayamlı Çanakkale şehitlerine ithaf edilmiştir. Amacımız onları bir kez daha yad etmek ve onlarla ilgili bilgileri tarihin tozlu sayfalarından çıkarmaktır.

Çalışmamızda Milli Savunma Bakanlığı tarafından 1998 yılında neşredilen “Şehitlerimiz”[18] adlı 5 ciltlik eser temel alınmıştır. Bu eserde Denizli’ye  63 sayfa ayrılmış olup, bunun 11 sayfası doğrudan Tavas şehitleri ile alakadardır. Bu eser, Askerlik şubelerinden alınan bilgiler ışığında hazırlanmış olup, Osmanlı-Rus Savaşları, Yunan Harbi, Trablusgarp Savaşı, Balkan Harpleri, I. Dünya Savaşı, İstiklal Harbi, İç İsyanlar ve Kore Savaşı’nda şehitlerimizin listelerini içermektedir. Biz bu eserden sadece Çanakkale şehitlerini tespit edip, değerlendirmeye çalıştık. Şimdi bu değerlendirmelerimizi çeşitli istatistikler ışığında yapmaya çalışalım.

 

Tablo: 1. ŞEHİTLERİN LİSTESİ

 

 

Alay

Lakap

Baba adı

Adı

DoğT.

 

Yaş

Memleketi

Şehadet T.

Şehadet yeri

1

36

Abdullahkahyaoğullar

Ali

Abdullah

1306

25

Pınarlar

22.03.1915

Kanlıdere

2

36

Tatar

Hüseyin

Abdullah

1308

23

0

22.03.1915

Kanlıdere

4

126

0

Osman

Abdullah

0

0

Karahisar

17.03.1915

Seddülbahir

4

126

Hacıali

Osman

Abdurrahman

1308

23

Çalıköy

04.05.1915

Kirte

5

61

Aliefendioğulları

Ali

Ahmet

1306

25

0

29.09.1915

Harp meydanı

6

70

0

Abdullah

Ahmet

0

0

0

07.09.1915

15. Fırka Sıhhıye Bölüğü

7

47

Berberoğulları

Ahmet

Ahmet

1303

28

0

02.10.1915

Arıburnu

8

23

0

Ali

Ahmet

1305

26

0

17.08.1915

Kirte

9

33

Berberoğulları

Ali

Ahmet

1297

34

Baharlar

17.02.1915

Kabatepe

10

61

Karakulakoğulları

Ali

Ahmet

1298

33

Garipköy

08.10.1915

Kanlıdere

11

61

0

Ali

Ahmet

1306

25

0

29.09.1915

0

12

23

Kulluoğulları

Bekir

Ahmet

1300

31

Kızılca

04.06.1915

Bahriye Merkez Hastahanesi

13

13

0

Emet

Ahmet

1289

42

Ovacık

17.07.1915

Şimal Grubu  Mecruhin  Hast

14

61

Seferoğulları

Halil

Ahmet

1302

29

Kızılca

27.Tem

Seddülbahir

15

61

Hacıoğulları

Halil

Ahmet

1302

29

Kızılca

13.10.1915

Çapa Mecruhin Hastahanesi

16

61

Hakkı

Halil

Ahmet

1302

29

Kızılca

13.10.1915

0

17

11

0

Hasan

Ahmet

1296

35

Karahisar

21.08.1915

İmalat-ı Harbiye Zeytinburnu Hast

18

34

0

İbrahim

Ahmet

1306

25

O

09.06.1915

Haydarpaşa Hastahanesi

19

32

Deliömeroğulları

İbrahim

Ahmet

1306

25

Karahisar

09.06.1915

Haydarpaşa Hastahanesi

20

23

0

Mehmetali

Ahmet

1304

27

0

15.07.1915

Conk Bayırı

21

126

0

Osman

Ahmet

0

0

0

06.04.1915

Kirte

22

62

0

Yusuf

Ahmet

1300

31

0

22.09.1915

Cenup Grubu Mecruhin Hast

23

36

0

İbrahim

Ali

1299

32

Vakıf

20.08.1915

Anafartalar

24

0

0

Abdi

Ali

1302

29

0

17.11.1915

Ç.kale'den dönüşte Akdeniz vap.

25

61

0

Ahmet

Ali

1294

37

Kızılca

09.12.1915

Maçka Hastahanesi

26

36

Hüseyindedeoğulları

Ahmet

Ali

0

0

0

22.03.1915

Seddülbahir

27

36

Hüseyindedeoğulları

Ahmet

Ali

1299

32

0

22.03.1915

Seddülbahir

28

152

Delialioğulları

Ahmetali

Ali

1309

23

Ovacık

27.12.1916

İzmir Merkez Hastahanesi

29

33

0

Akçaali

Ali

1308

23

0

19.03.1915

Çatlaktepe

30

47

0

Avcum Osman

Ali

1300

30

0

12.08.1915

Kanlısırt

31

55

0

Bekir

Ali

1306

25

0

05.06.1915

Meydan-ı Harp

32

16

0

Bekir

Ali

1294

37

Bahçeköy

04.09.1915

Anafartalar

33

16

Sarıimamoğulları

Hacı İbrahim

Ali

1300

31

Baharlar

25.07.1915

Anafartalar

34

71

0

Halil

Ali

1298

33

Ulukent

25.08.1915

0

35

71

0

Halil

Ali

0

0

0

14.08.1915

0

36

17

0

Hasan

Ali

0

0

0

30.04.1915

Gelibolu Askeri hastahanesi

37

36

Hacıoğulları

Hasan

Ali

1299

32

Kızılca

15.04.1915

Kerevizdere

38

36

Karacıoğulları

Hasan

Ali

1299

32

Kızılca

15.04.1915

Meydan-ı Harpte

39

127

Hüseyin Dai Oğulları

Hüseyin

Ali

1308

23

Horasanlı

11.06.1915

Anafartalar

40

34

Güzaroğulları

Hüseyin

Ali

1299

32

Pınarlar

22.03.1915

Kerevizdere

41

61

Çıralıoğulları

İbrahim

Ali

1297

34

Kızılcabölük

24.09.1915

Kirte

42

126

Araphafızoğulları

İbrahim

Ali

1299

32

0

0.3.1915

Seddülbahir

43

126

Cerid

İsmail

Ali

1298

33

0

08.04.1915

Zığındere

44

126

0

İsmail

Ali

1297

34

0

26.02.1915

Kirte Harbi

45

126

0

Mehmet

Ali

1306

25

0

29.04.1915

Haydarpaşa hastanesi

46

61

Aşçıoğulları

Mehmet

Ali

1294

37

0

25.09.1915

Kirte Harbi

47

34

Salihoğulları

Mehmet

Ali

1299

32

0

23.03.1915

Kerevizdere

48

0

0

Mehmet

Ali

1305

26

0

17.05.1915

Çanakkale Hastahanesi

49

126

0

Mehmetali

Ali

1299

32

0

08.04.1915

Sığındere

50

23

0

Mestan

Ali

1305

26

Altınova

02.06.1915

Şimal Gurubu Mecruhin Hast

51

126

0

Molla Mehmet

Ali

0

0

Horasanlı

22.03.1915

Seddülbahir

52

25

0

Osman

Ali

0

0

0

O

0

53

126

0

Osman

Ali

0

0

Kızılca

05.04.1915

Kirte harbi

54

39

Osmançavuşoğulları

Osman

Ali

1299

32

Kızılca

15.04.1915

Meydan-ı Harb

55

126

0

Ömer

Ali

0

0

Kızılcabölük

05.04.1915

Kirte Harbi

56

126

Çolakoğulları

Süleyman

Ali

1300

31

Karahisar

05.04.1915

Kirte Harbi

57

33

Yayanoğulları

Ömer

Bayram

1305

26

Karahisar

08.08.1915

Kireçtepe

58

36

Hacıimamoğulları

Mehmet

Bayramali

1300

31

Sarıabat

12.09.1915

Anafartalar

59

34

0

Abdullah

Bekir

1308

23

0

11.03.1915

Yassıtepe

60

25

0

Ali

Bekir

1305

26

Solmaz

14.06.1915

Arfakdere

61

34

Tahatalioğulları

Ali

Bekir

1307

24

0

14.03.1915

Kerevizdere

62

36

Hüseyinbeyoğulları

Ali

Bekir

1299

32

0

22.08.1915

Pangaltı Hastahanesi

63

124

Paşalıoğulları

Hacıbekir

bekir

1295

36

Kızılcabölük

01.09.1915

Cenup Gurubu Emraz-ı Adiye Hastahanesi

64

126

Kösesemercioğulları

Hüseyin

Bekir

1299

32

Karahisar

14.05.1915

Kirte

65

126

0

Mehmet

Bekir

0

0

Karahisar

21.02.1915

Seddülbahir

66

126

Kümeoğulları

Mehmet

Bekir

1301

30

Karahisar

21.02.1915

Seddülbahir

67

126

kohanoğulları

Osman

Bekir

1303

28

0

0.3.1915

Seddülbahir

68

126

Semercioğulları

Hasan

Bekir

1299

32

Karahisar

01.05.1915

Kirte

69

33

Beyoğulları

Ahmet

Bey

1297

34

0

0.2.1915

Kanlıtepe

70

22

Cicioğulları

Hüseyin

Bilal

1304

27

Medet

04.08.1915

Şahin mıntıkası

71

61

Aliadem Muhacirlerinden

Hüseyin

Derviş

1292

39

Sofular

29.09.1915

Meydan-ı Harb

72

36

Katırcıoğulları

Mustafa

Durali

1301

30

Balkıca

21.03.1915

Kanlıdere

73

35

0

Hacıali

Durmuş

1300

32

0

07.02.1916

Haydarpaşa Hastahanesi

74

136

0

İbrahim

Durmuş

1292

39

Garipköy

01.10.1915

Şehir Emaneti Mecruhin Askeri Hastahanesi

75

34

0

İbrahim

Durmuş

0

0

0

07.03.1915

Seddülbahir

76

13

Ömeroğulları

Süleyman

Durmuş

1300

31

Solmaz

o

Kanlısırt

77

43

0

Hacıosman

Emin

1308

23

Vakıf

23.03.1915

Kirte

78

126

0

Halil

Emin

1302

29

Gümüşdere

29.05.1915

Kirte

79

126

Günürlıoğulları

Mollaahmet

Emin

1307

24

0

21.02.1915

Seddülbahir

80

126

Tarakçıoğulları

Mustafa

Emin

1303

28

0

27.09.1915

Meydan-ı Harb

81

46

Hacıahmetoğulları

Şaban

Emin

1309

22

0

26.05.1915

Kirte

82

45

Küçükalioğulları

Abdullah

Emin

1306

26

0

31.10.1916

Seddülbahir

83

70

Hacıahmetoğulları

Ahmet

Hacı Abdullah

1301

30

Ulukent

06.09.1915

Şehitler sırtı

84

25

0

Emin

Hacı Ali

0

0

0

00.01.1900

0

85

126

Miroğulları

İsmail

Hacı Ali

0

0

0

01.04.1915

Kirte

86

61

Deliosmanoğulları

İbrahim

Hacı İbrahim

1290

41

Hırka

29.09.1915

Meydan-ı Harb

87

126

 

Mehmet

Hacı Salih

1301

30

0

24.03.1915

Gülhane Hastahanesi

88

61

Kocahalil

Ahmet

Halil

1293

38

Konak

23.10.1915

0

89

47

0

Halil

Halil

1302

29

0

26.07.1915

Arıburnu

90

22

Kartoğlanoğulları

Halilibrahim

Halil

1305

26

Kızılcabölük

28.12.1915

Kırkkilise Hastahanesi

91

25

0

Hüseyin

Halil

0

0

0

O

0

92

127

0

İbrahim

Halil

1296

35

0

01.04.1915

Gümüşsuyu Hastahanesi

93

126

Bekiroğulları

İsmail

Halil

1305

26

O

08.04.1915

Sığındere

94

36

karahüseyinoğulları

Mustafa

Halil

1306

25

Pınarlar

22.03.1915

Kanlıdere

95

126

Ömeroğulları

Ömer

Halil

0

0

0

0.4.1915

Seddülbahir

96

156

Hocahasanoğulları

Ömer

Halil

1305

26

Karahisar

18.03.1915

Seddülbahir

97

126

Haliloğulları

Ömer

Halil

1299

32

Karahisar

13.04.1915

Seddülbahir

98

126

0

Hasan

Halil İbrahim

1295

36

0

18.04.1915

Kala-i Sultaniye Hastaneasi

99

61

0

Mehmet

Halil İbrahim

1301

30

Kızılcabölük

10.09.1915

Cenup Grubu Mecruhin Hast

100

126

Delihacıoğulları

Mehmet

Halil İbrahim

1305

26

0

0.3.1915

Seddülbahir

101

61

Kabakçıoğulları

Ali

Hasan

1302

29

Garipköy

08.10.1915

Kanlıdere

102

26

0

Ali

Hasan

1308

23

Konak

14.03.1915

Maltepe Hastahanesi

103

126

Selimoğulları

Hasan

Hasan

1292

39

0

11.04.1915

Sığındere

104

62

0

Hasan

Hasan

1293

38

Kızılca

26.10.1915

11. Fırka Ağır Mecruhin Hast

105

126

0

Hasan

Hasan

1302

29

0

0.3.1915

Seddülbahir

106

0

0

Hüseyin

Hasan

1290

41

0

08.06.1915

Arıburnu

107

33

Tavaslıoğulları

Hüseyin

hasan

1298

33

Avdan

02.02.1915

Kanlıtepe

108

71

0

İbrahim

Hasan

0

0

0

03.09.1915

15. Fırka Sıhhıye bölüğü

109

61

İkizoğulları

Mehmet

Hasan

1293

38

0

14.11.1915

Taşkışla Hastahanesi

110

126

0

Mustafa

Hasan

0

0

Yorga

05.04.1915

Kirte

111

0

Hacıhasanoğulları

Ömer

Hasan

0

0

Karahisar

23.02.1915

Seyyar Hastane

112

33

Hüseyindedeoğulları

Sinan

Hasan

1308

23

0

06.04.1915

Meydan-ı Harb

113

36

0

Hasan

Hasan Hüseyin

1300

31

Kayaca

22.03.1915

Kanlıdere

114

16

Ayvazcıoğulları

Hüseyin

Hasan Hüseyin

1295

36

Kızılcabölük

11.07.1915

Taşkışla Hastahanesi

115

126

Filibelioğulları

Murat

Hasan Hüseyin

1308

23

0

11.04.1915

Sığındere

116

126

Uncuoğulları

Ali

Hasan Hüseyin

1303

28

0

08.04.1915

Sığındere

117

34

Kazakhasanoğulları

Abdullah

Hayri

1306

25

Ulukent

27.06.1915

Anafartalar

118

34

Kızak

Hasan

Hayri

1306

25

Ulukent

27.05.1915

Anafartalar

119

61

0

Hasan

Himmet

1298

33

Gökçeler

10.10.1915

Kanlıdere

120

0

0

Ahmet

Hüseyin

0

0

0

O

0

121

36

Abdullahoğulları

Abdullah

Hüseyin

1300

31

O

13.03.1915

Kerevizdere

122

126

Karadayıoğulları

Ahmet

Hüseyin

1305

26

0

14.11.1915

meydan-ı Harb

123

126

Hacıserin ağabey

Ali

Hüseyin

1304

27

Konak

0.3.1915

Seddülbahir

124

126

Kuşçuoğulları

Ali

Hüseyin

1306

25

Konak

31.03.1915

Seddülbahir

125

126

Hanoğulları

Bekir

Hüseyin

1301

30

0

0.3.1915

Seddülbahir

126

45

Dayıoğulları

Hacıhalil

Hüseyin

1312

21

Kızılcabölük

29.10.1916

Ortaköy muharebeleri

127

46

Himmet Kethüdaoğulları

Hasan Hüseyin

Hüseyin

0

0

Ovacık

29.05.1915

Cenup Gurubu Mecruhin Hasta

128

61

0

İbrahim

Hüseyin

1292

39

0

12.11.1915

Topçu Mektebi Hastahanesi

129

61

Delikahyaoğulları

İsmail

Hüseyin

1291

40

Karahisar

06.10.1915

Meydan-ı Harb

130

126

Tatismailoğulları

İsmail

Hüseyin

1305

26

Karahisar

21.02.1915

Seddülbahir

131

41

Şahin

İsmail

Hüseyin

1296

35

0

28.07.1915

0

132

126

Ademismailoğulları

İsmail

Hüseyin

1299

32

Balkıca

25.04.1915

Gelibolu

133

36

0

Mehmet

Hüseyin

1299

32

O

20.04.1915

0

134

126

tavlacıoğulları

Mehmet

Hüseyin

1298

33

Konak

0.3.1915

Seddülbahir

135

3

0

Mehmet

Hüseyin

1288

43

0

16.01.1915

Çanakkale Merkez Hastahanesi

136

126

0

Mustafa

Hüseyin

1304

27

0

22.03.1915

11.Fırka Seyyar Hastahanesi

137

126

Helvacıoğullarından

Mustafa

Hüseyin

1302

29

0

08.04.1915

Sığındere

138

126

0

Mustafa

Hüseyin

0

0

0

21.02.1915

Seddülbahir

139

126

Hacıeminoğulları

Mustafa

Hüseyin

1301

30

Altınova

29.04.1915

Kirte

140

126

Hacıkiseoğulları

Mustafa

Hüseyin

1299

32

Vakıf

21.05.1915

Seddülbahir

141

36

Babaoğulları

Osman

Hüseyin

1303

28

Ulukent

14.09.1915

Anafartalar

142

0

0

Süleyman

Hüseyin

0

0

Kızılcabölük

24.08.1915

0

143

126

0

Yahya

Hüseyin

0

0

0

02.04.1915

Kirte

144

3

0

Mustafa

Hüseyin Hasan

1303

28

0

09.10.1915

0

145

77

0

Ali

İbrahim

1301

30

0

03.10.1915

Düztepe

146

136

0

Ali

İbrahim

1301

30

0

01.10.1915

Düztepe

147

126

0

Hacıosman

İbrahim

0

0

0

12.04.1915

9. Fırka Seyyar Hastahanesi

148

36

0

Halil

İbrahim

1306

25

Çağırgan

25.03.1915

Kirte

149

126

0

Halil

İbrahim

0

0

Pınarlar

06.04.1915

Kirte

150

36

Karaköseoğulları

Halil

İbrahim

1300

31

Çağırgan

25.03.1915

Seddülbahir

151

33

0

Hasan Hüseyin

İbrahim

1306

25

0

15.04.1915

Sığındere

152

126

Hacıhüseyinoğulları

Himmet

İbrahim

1303

28

Aydoğdu

31.03.1915

Seddülbahir

153

34

Akçaoğulları

Hüseyin

İbrahim

1301

30

Kayaca

22.03.1915

Kerevizdere

154

15

Osmanefendioğulları

İbrahim

İbrahim

1306

25

Vakıf

02.10.1915

11.Fırka Ağır Mecruhin Hast

155

0

0

İsmail

İbrahim

1293

38

Kızılcabölük

08.12.1915

Taşkışla Hastahanesi

156

36

0

Mehmet

İbrahim

1303

28

0

11.03.1915

Kanlıdere

157

126

0

Mehmet

İbrahim

0

0

0

17.04.1915

Erdek Menzil Hastahanesi

158

126

Bozbıyıkoğulları

Mehmet

İbrahim

1304

27

Garipköy

0.3.1915

Seddülbahir

159

126

Hacıhasanoğulları

Mehmet

İbrahim

1304

27

Solmaz

0.3.1915

Seddülbahir

160

33

0

Mehmet

İbrahim

0

0

Baharlar

20.02.1915

Bahriye Merkez Hastahanesi

161

34

Kıptioğulları

Mehmet

İbrahim

1307

24

0

04.03.1915

Seddülbahir

162

126

0

Mustafa

İbrahim

0

0

0

05.04.1915

Kirte Harbi

163

126

Mercanoğulları

Osman

İbrahim

1304

27

Vakıf

20.03.1915

Seddülbahir

164

0

Çulhaoğulları

Osman

İbrahim

1306

25

O

22.05.1915

Çanakkale

165

126

0

Süleyman

İbrahim

0

0

0

11.04.1915

9. Fırka Seyyar Hastahanesi

166

126

0

Osman

İbrahim

0

0

0

20.03.1915

Seddülbahir

167

63

0

Mustafa

İdris

1308

23

0

05.12.1915

Gümüşsuyu Hastahanesi

168

36

İdrisoğulları

Mustafa

İdris

1308

23

Pınarlar

15.12.1915

Kirte

169

126

0

Hüseyin

İlyas

0

0

Gümüşdere

06.04.1915

Kirte

170

126

Caferoğulları

Osman

İlyas

1307

24

Pınarlar

06.04.1915

Kirte

171

126

Çinelioğulları

Hasan Hüseyin

İsmail

1302

29

0

31.03.1915

Seddülbahir

172

126

Kürtoğullarından

Hasan Hüseyin

İsmail

1305

26

0

08.04.1915

Sığındere

173

126

Çubagüllüoğulları

Ahmet

İsmail

1287

44

0

05.04.1915

Kirte

174

127

Öncüoğulları

Ali

İsmail

1308

23

Kayapınar

26.02.1915

Seddülbahir

175

126

Mollaismailoğulları

Hacı Hüseyin

İsmail

0

0

O

0.4.1915

Kirte

176

126

0

Hacı İbrahim

İsmail

1303

28

Ovacık

16.06.1915

Meydan-ı Harb

177

127

0

Hacı İbrahim

İsmail

1302

29

0

10.03.1915

Kala-i Sultani Merkez Hastahanesi

178

127

Zeynepoğulları

Hacı İbrahim

İsmail

1302

29

Çağırgan

06.03.1915

Seddülbahir

179

126

Kodamoğulları

Halil

İsmail

0

0

0

01.05.1915

Meydan-ı Harb

180

62

0

Hasan

İsmail

1298

33

Baharlar

23.09.1915

Kerevizdere

181

61

Sıralioğulları

Hasan

İsmail

1293

38

Kızılcabölük

06.10.1915

Meydan-ı Harb

182

126

0

Hasan

İsmail

1299

37

Kızılcabölük

26.11.1915

Meydan-ı Harb

183

127

0

Hasan

İsmail

1308

23

0

04.03.1915

0

184

34

Kocabacakoğulları

Hüseyin

İsmail

1309

22

Hırka

23.03.1915

Yassıtepe

185

33

0

Hüseyin

İsmail

1308

23

Garipköy

16.06.1915

Asmadere

186

22

Halilağaoğulları

Hüseyin

İsmail

1303

28

0

25.07.1915

Şahintepe

187

126

0

Hüseyin

İsmail

0

0

0

07.04.1915

9. Fırka Seyyar Hastahanesi

188

126

0

Mehmet

İsmail

1299

32

0

04.10.1915

Akbaş Nakliyat Hastahanesi

189

42

0

Salih

İsmail

1295

34

0

07.09.1915

Hüseyinler Tepesi

190

27

Durmuşoğulları

Süleyman

İsmail

1308

23

0

27.09.1915

Arıburnu

191

15

Kalpalioğulları

Mehmet

Kadir

1302

29

0

25.05.1915

Kanlısırt

192

33

0

İbrahim

Kerim

1304

27

0

09.05.1915

5. Ordu Menzil Müfetişliği Hastahanesi

193

77

0

Ahmet

Mahmut

1308

23

0

12.08.1915

Yeşilsırt

194

126

Hacıismailoğulları

Halil

Mahmut

1300

31

Kızılca

01.03.1915

Seddülbahir

195

3

Sarıalioğulları

Hüseyin

Mahmut

1297

34

Kayapınar

09.10.1915

Meydan-ı Harb

196

34

Nebioğulları

Ömer

Mehmet

1299

32

Konak

23.03.1915

Kerevizdere

197

126

Hızır

Ahmet

Mehmet

1304

27

0

27.10.1915

Beyoğlu Hilal-i Ahmer Hastahanesi

198

23

Tefennioğulları

Ahmet

Mehmet

1305

26

Konak

28.05.1915

Congurtepe

199

0

Eğlenceoğulları

Ahmet

Mehmet

0

0

0

30.11.1915

Seddülbahir

200

0

Gelenceoğulları

Ahmet

Mehmet

1297

34

O

23.02.1915

İzmir'de Hastahanede

201

33

Maleceoğulları

Ali

Mehmet

1309

22

0

0.2.1915

Kanlıtepe

202

126

Enikonuoğulları

Fettah

Mehmet

1309

22

Kızılcabölük

11.05.1915

11. Fırka Seyyar Hastahanesi

203

23

0

Hacı

Mehmet

0

0

0

28.05.1915

Conkbayırı

204

33

Hacımehmetoğulları

0

Mehmet

1308

23

Kızılcabölük

15.02.1915

Karatepe

205

126

Başoğulları

Hacı Mustafa

Mehmet

1299

32

0

06.04.1915

Meydan-ı Harb

206

35

0

Hacı Veli

Mehmet

1301

30

Kızılca

28.05.1915

Mestantepe

207

33

0

Halil

Mehmet

1302

29

0

15.02.1915

Kabatepe

208

126

Veli

Hüseyin

Mehmet

1302

29

0

22.06.1915

meydan-ı Harb

209

126

0

Hüseyin

Mehmet

1293

38

0

08.04.1915

11. Fırka Seyyar Hastahanesi

210

126

Hacıömer

Hüseyin

Mehmet

1303

28

0

24.09.1915

Kireçtepe

211

126

0

Hüseyin

Mehmet

0

0

0

26.03.1915

Kirte

212

127

Alibeyoğulları

Hüseyin

Mehmet

1307

24

Horasanlı

25.03.1915

Seddülbahir

213

126

Çiloğlanoğulları

Hüseyin

Mehmet

1299

32

Pınarlar

26.03.1915

Kirte

214

126

Davutbaşoğulları

Hüseyin

Mehmet

1304

27

Aydoğdu

06.04.1915

Çanakkale

215

126

0

İbrahim

Mehmet

1299

32

0

04.10.1915

Akbaş Nakliyat Hastahanesi

216

36

0

İbrahim

Mehmet

1302

29

0

09.03.1915

Kerevizdere

217

126

Delialioğulları

İbrahim

Mehmet

1299

29

Karahisar

04.10.1915

meydan-ı Harb

218

126

0

İsmail

Mehmet

0

0

Ovacık

02.04.1915

Kirte

219

126

Hacıeminoğulları

Kamil

Mehmet

1308

23

0

0.3.1915

Seddülbahir

220

71

0

Mehmet

Mehmet

1307

24

0

19.04.1915

Seddülbahir

221

13

Hatipoğulları

Mehmet

Mehmet

1301

30

0

0.0.1915

Kanlısırt

222

34

0

Mehmet

Mehmet

1308

23

0

23.03.1915

Kerevizdere

223

13

Hatipoğulları

Mehmet

Mehmet

1301

30

0

02.07.1915

Kanlıtepe

224

61

Kansız

Mehmet

Mehmet

1293

39

Karahisar

22.09.1915

Kirte

225

126

0

Mustafa

Mehmet

0

0

05.Nis

29.03.1905

Kirte

226

126

0

Osman

Mehmet

1298

33

0

09.04.1915

11. Fırka Seyyar Hastahanesi

227

126

Kocaali

Osman

Mehmet

1297

34

Baharlar

18.09.1915

Kireçtepe

228

36

0

Osman

Mehmet

1298

33

Akyar

20.04.1915

Gülhane Hastahanesi

229

22

0

Osman

Mehmet

0

0

0

21.07.1915

8. Fırka Sıhhıye Bölüğü

230

126

İskenderoğulları

Osman

Mehmet

1297

34

Altınova

09.04.1915

Kirte

231

16

0

Süleyman

Mehmet

1295

36

0

02.08.1915

Kayacıkağılı

232

127

Karahalil

Veli Çavuş

Mehmet

1302

29

Kozlar

28.02.1915

Seddülbahir

233

46

Kocagözoğulları

Yusuf

Mehmet

1310

22

Konak

03.05.1916

Hoyusköyü garbı

234

126

Hacıhafızoğulları

Yusuf

Mehmet

1300

31

0

0.3.1915

Seddülbahir

235

61

Hacımusa

Yusuf

Mehmet

1302

29

0

21.10.1915

Kanlıdere

236

126

0

Yusuf

Mehmet

1300

31

0

10.03.1915

Kala-i Sultaniye Merkez Hastahanesi

237

126

Karabekiroğulları

Yusuf

Mehmet

1297

34

Pınarlar

05.04.1915

Gümüşsuyu Hastahanesi

238

126

Hacıhafızoğulları

Yusuf

Mehmet

1304

27

Aydoğdu

01.03.1915

Seddülbahir

239

126

Tahtalıoğulları

Yusuf

Mehmet

1304

27

Kızılcabölük

0.0.1915

Gümüşsuyu Hastahanesi

240

0

0

Osman

Mehmet

1308

23

Solmaz

26.05.1915

Haydarpaşa Hastahanesi

241

2

Karahaliloğulları

Halil

Mehmet Ali

1309

22

Sofular

05.03.1915

Arıburnu

242

23

0

Mehmetali

Mehmet Ali

1305

26

Ulukent

05.06.1915

Mekteb-i Harbiye Hastahanesi

243

33

Çulhaoğulları

Osman

Mehmet Ali

1303

28

0

04.05.1915

Çanakkale

244

126

Siyamoğulları

Süleyman

Mehmet Ali

1298

33

0

09.04.1915

Kala-i Sultaniye Hastahanesi

245

61

Beşir

Süleyman

Mehmet Ali

1293

38

Kızılcabölük

10.10.1915

0

246

33

0

Bekir

Mestan

0

0

0

02.06.1915

Gelibolu Askeri hastahanesi

247

33

Ustaömeroğulları

Bekir

Mestan

1307

24

Karahisar

02.03.1915

Gelibolu

248

23

0

Gökhasan

Mestan

1296

35

Yahşiler

09.06.1915

Taşkışla Hastahanesi

249

127

Hacıoğulları

Hüseyin

Mestan

1292

39

Kayapınar

06.10.1915

Anafartalar

250

70

Dedeoğulları

Yusuf

Mevlüt

1298

33

Güzelköy

00.01.1900

15.Fırka Sıhhıye Bölüğü

251

23

0

Hüseyin

Murat

1304

27

0

28.05.1915

Conkbayırı

252

126

Turnaoğulları

Hüseyin

Musa

0

0

Ovacık

15.04.1915

Kirte

253

174

Musa

Mehmet

Musa

1290

41

Çağırgan

30.10.1915

0

254

126

Güloğulları

Mustafa

Musa

1308

23

0

0.3.1915

Seddülbahir

255

63

Kayalcıoğulları

Abdil

Mustafa

1309

22

Altınova

20.09.1915

Meydan-ı Harb

256

28

Kelhimmetoğulları

Ali

Mustafa

1308

23

Ovacık

27.05.1915

Kirte

257

61

Kocaramazan

Ali

Mustafa

1294

37

Konak

24.09.1915

0

258

61

İlyas

Bekir

Mustafa

1293

38

O

24.09.1915

Kirte

259

23

Tataroğulları

Durmuş

Mustafa

1302

29

O

27.05.1915

Conkbayırı

260

35

0

Hacı Hüseyin

Mustafa

1301

30

Kızılca

22.08.1915

Zeynepkamil Hastahanesi

261

126

0

Hasan

Mustafa

0

0

Baharlar

05.04.1915

Kirte

262

36

0

Hasan

Mustafa

1299

32

0

09.03.1915

Kerevizdere

263

34

ramazanoğulları

İbrahim

Mustafa

1308

23

Konak

18.04.1915

Kerevizdere

264

126

Mehmet

İsmail

Mustafa

1300

31

Sofular

14.09.1915

Kireçtepe

265

4

0

İsmail

Mustafa

1307

24

0

09.03.1915

Darüşşafaka Hastahanesi

266

11

Dırağoğulları

Mehmet

Mustafa

1305

26

Sofular

27.05.1915

Şahintepe

267

126

Çöllüoğulları

Mehmet

Mustafa

1304

27

0

0.3.1915

Seddülbahir

268

126

Ayvazoğulları

Mehmet

Mustafa

1305

26

0

0.3.1915

Seddülbahir

269

63

Berber

Mehmet

Mustafa

1308

23

Vakıf

02.10.1915

Semertepe

270

71

0

Mehmet

Mustafa

1286

45

Ulukent

25.08.1915

0

271

126

0

Mehmet

Mustafa

0

0

Kızılcabölük

21.02.1915

Seddülbahir

272

71

0

Mehemet

Mustafa

1286

45

0

25.08.1915

0

273

25

0

Mehmetali

Mustafa

0

0

0

O

0

274

126

Velihocaoğulları

Mehmet Mustafa

Mustafa

1297

34

Kızılcabölük

21.02.1915

Kirte

275

127

Osmanoğulları

Mustafa

Mustafa

1302

29

Kayaca

26.02.1915

Seddülbahir

276

25

0

Nuri

Mustafa

0

0

0

O

0

277

23

Köseosmanoğulları

Osman

Mustafa

1305

26

0

27.05.1915

Conkbayırı

278

70

0

Ömer

Mustafa

1307

24

0

22.04.1915

Teryandafil Çiftliği

279

61

Hacıibiş

Süleyman

Mustafa

1298

33

0

28.09.1915

Seddülbahir

280

126

Pakkuduzoğulları

Veli Çavuş

Mustafa

1293

38

Çalıköy

24.06.1915

İsmailtepe

281

35

0

Ali

Mustafa

1303

28

0

11.09.1915

Anafartalar

282

126

0

Osman

Mustafa

1297

34

Altınova

26.03.1915

Kirte

283

126

Kansızoğulları

Ali

Mustafa Ali

1302

29

Karahisar

22.03.1915

Seddülbahir

284

126

0

Hüseyin

Nasuh

1306

25

Bahçeköy

0.3.1915

Seddülbahir

285

36

Delivelioğulları

Ahmet

Osman

1307

24

0

19.08.1915

Anafartalar

286

61

Ilıca

Ali

Osman

1293

38

Kızılca

02.10.1915

0

287

0

Osmankahyaoğulları

Halil

Osman

1295

40

0

01.10.1915

Kanlıdere

288

36

0

Hüseyin

Osman

1300

31

0

21.08.1915

Mekteb-i Harbiye Hastahanesi

289

126

Serdaroğulları

Kadir

Osman

1302

29

0

0.3.1915

Seddülbahir

290

126

Hayramustafaoğulları

Kadir

Osman

1302

29

0

01.03.1915

Seddülbahir

291

61

Kabakçıoğulları

Mehmet

Osman

1293

38

Karahisar

17.09.1915

Kirte

292

126

0

Mestan

Osman

1300

31

Çalıköy

25.12.1915

Mekteb-i Harbiye Hastahanesi

293

0

Çomuşoğulları

Osman

Osman

1306

25

Kızılcabölük

08.05.1915

Meydan-ı Harb

294

61

0

Süleymen

Osman

0

0

Vakıf

26.09.1915

Cenup Gurubu Sevk Mecruhin Hastahanesi

295

63

0

Süleymen

Osman

1309

22

Altınova

22.8b1915

Süngü Bayırı

296

4

0

Süleymen

Osman

1288

43

Garipköy

10.04.1915

Domuzderesi

297

126

Duranoğulları

Ali

Osman

1305

26

Baharlar

30.03.1915

Seddülbahir

298

126

0

Hacı Osman

Osman

1305

26

Kızılcabölük

09.04.1915

Çapa Mecruhin Hastahanesi

299

126

Çiltülüoğulları

Mehmet

Osman

1303

28

0

0.3.1915

Seddülbahir

300

41

Tanımu

Abdullah

Ömer

1295

36

0

25.07.1915

0

301

23

0

Ali

Ömer

1306

25

0

17.07.1915

Conkbayırı

302

22

0

Hacı Ahmet

Ömer

1305

26

0

27.04.1915

Kirte

303

63

0

Hacı Ali

Ömer

0

0

Ovacık

27.08.1915

Akbaş Hastahanesi

304

126

Partaloğulları

Hacı Mustafa

Ömer

1299

32

Vakıf

17.03.1915

Meydan-ı Harb

305

78

Hacıyusufoğulları

Hasan

Ömer

1308

24

Ulukent

23.09.1915

Anafartalar

306

40

Şehirimamoğulları

Hasan

Ömer

1299

32

Ulukent

07.10.1915

Meydan-ı Harb

307

78

0

Hüseyin

Ömer

1308

24

Ulukent

20.09.1915

Siper kazarken

308

0

Katrancıoğulları

Mehmet

Ömer

1298

33

Konak

23.05.1915

Çanakkale

309

71

0

Mehmet

Ömer

1290

41

Karahisar

24.10.1915

Sığındere

310

126

0

Mehmet

Ömer

1297

34

Baharlar

12.04.1915

Kala-i Sultaniye Hastahanesi

311

126

0

Mehmet

Ömer

0

0

Kızılca

05.04.1915

Kirte

312

126

0

Mustafa

Ömer

1299

32

0

17.03.1915

Gümüşsuyu Hastahanesi

313

62

0

Mustafa

Ömer

1294

37

Ovacık

26.09.1915

Seddülbahir

314

36

Kenezoğulları

Mustafa

Ömer

1308

24

Pınarlar

15.03.1915

meydan-ı Harb

315

127

İlyas

Sarı Ali

Ömer

1308

24

Pınarlar

06.03.1915

Seddülbahir

316

126

Hacıömeroğulları

Süleyman

Ömer

0

0

O

12.04.1915

Seddülbahir

317

34

0

Mustafa

Ömer

1308

24

Konak

15.08.1915

Anafartalar

318

36

Günaroğulları

Mustafa

Ömer Osman

1308

24

Pınarlar

14.03.1915

Kerevizdere

319

36

0

Halil İbrahim

Ramazan

1307

25

Solmaz

20.04.1915

Seddülbahir

320

126

Mercanoğulları

Mercan

Ramazan

1300

31

Solmaz

26.09.1915

Kireçtepe

321

13

0

Veli Çavuş

Ramazan

1296

35

0

12.07.1915

Kanlısırt

322

126

Yakupoğulları

Hacı Mehmet

Raşit

1299

32

Kızılca

05.04.1915

Kirte

323

126

0

Mehmet

Raşit

0

0

Kızılca

05.04.1915

Kirte

324

33

Kocamustafaoğulları

Naim

Rıza

1308

23

Hırka

0.2.1915

Kanlıtepe

325

61

Sarıhüseyin

Hasan

Rıza

1305

26

0

21.09.1915

Kirte

326

61

Sarıhüseyinoğulları

Hüseyin

Rıza

1305

26

0

22.09.1915

Soğanlıdere

327

126

0

İbrahim

Safer

1300

31

0

06.04.1915

11.Fırka Seyyar Hastahanesi

328

126

Saitoğulları

Mehmet

Sait

1303

28

Solmaz

10.04.1915

Sığındere

329

35

Balcıhacıoğulları

Sadullah

Salih

1300

31

0

20.08.1915

Anafartalar

330

63

0

Tahir

Salih

1308

23

0

25.06.1915

Süngübayırı

331

10

0

Ali

Salih

1294

38

0

30.04.1915

Kerevizdere

332

61

0

Hüseyin

Sinan

1294

38

0

09.11.1915

Mekteb-i Harbiye Hastahanesi

333

61

Hacışeyhoğulları

Emin

Süleyman

1293

39

0

10.11.1915

Maçka Hastahanesi

334

23

0

Hasanefendi

Süleyman

0

0

0

28.05.1915

Conkbayırı

335

126

0

Mehmet

Süleyman

0

0

0

12.04.1915

11. Fırka Seyyar Hastahanesi

336

o

o

Musa

Süleyman

0

0

0

19.08.1915

0

337

127

Bağcıoğulları

Mustafa

Süleyman

1307

24

0

14.12.1915

Gülhane Hastahanesi

338

0

0

Mustafa

Süleyman

1297

35

0

18.03.1915

Domuzderesi

339

126

0

Mustafa

Süleyman

1298

33

O

18.03.1915

Seddülbahir

340

126

Kanberoğulları

Süleyman

Süleyman

1301

30

0

10.04.1915

Sığındere

341

34

Tahtamanoğulları

Süleyman

Süleyman

1299

32

Kızılcabölük

22.03.1915

Kerevizdere

342

23

Hasanefendioğulları

Yusuf

Süleyman

1304

27

O

28.05.1915

Meydan-ı Harb

343

55

0

Ahmet

Şaban

0

0

0

29.04.1915

Ordu Menzil Hastahanesi

344

0

Ceridoğulları

Hasan

Tahir

1309

22

0

05.06.1915

Maydos Civarı

345

33

Hacıkavasoğulları

Hüseyin

Tahir

1309

22

0

19.03.1915

Çatlaktepe

346

127

Kocabıyıkoğulları

Osman

Veli

1305

26

0

29.03.1915

Sığındere

347

25

0

Ali Hüseyin

Veli

0

0

0

O

0

348

127

0

İlyas

Veli

1303

28

0

09.03.1915

Karabiga civarı

349

126

Hacımollaoğulları

Musa

Veli

1301

30

0

0.3.1915

Seddülbahir

350

126

Çakaloğulları

Musa

Veli

1301

30

Aydoğdu

31.03.1915

Seddülbahir

351

41

Çobanoğulları

Süleyman

Veysel

1309

22

Kızılcabölük

03.08.1915

0

352

126

Hacımusa

Hüseyin

Yakup

1308

23

0

10.04.1915

Sığındere

353

22

0

Hacı Hüseyin

Yusuf

0

0

0

10.07.1915

8. FırkaSıhhıye Bölüğü

354

33

0

Hüseyin

Yusuf

1309

22

0

11.07.1915

Abdurrahman Bayırı

355

23

Akağlanlıoğulları

Hüseyin

Yusuf

1309

22

Karahisar

11.07.1915

Abdurrahman Bayırı

356

23

Çobankaraahmetoğulları

Mehmet

Yusuf

1304

27

0

28.05.1915

Conkbayırı

357

36

Mesceoğulları

Mehmet

Yusuf

1300

31

Ovacık

13.03.1915

Kerevizdere

358

126

0

Mehmet

Yusuf

0

0

Kozlar

05.04.1915

Kirte

359

23

Çobanzadeahmetoğulları

Mehmet

Yusuf

1303

28

0

28.05.1915

Meydan-ı Harb

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                     

1-) Şehitlerin Köylere Göre Dağılımı

Merkez            :179    

Akyar              1

Altınova:          6

Avdan:             1

Aydoğdu:         4

Baharlar:          8

Bahçeköy:        2

Balkıca:            2

Çağırgan:         4

Çalıköy:           3

Garipköy:         6

Gökçeler:         1

Gümüşdere:      2

Güzelköy:         1

Hırka:              3

Horasanlı:         3

Karahisar:        21

Kayaca:           3

Kayapınar:       3

Kızılca: 17

Kızılcabölük:    21

Nikfer Konak:    12

Kozlar: 2

Medet:             1

Ovacık:            10

Pınarlar:           11

Sarıabat:          1

Sofular:            4

Solmaz:            7

Ulukent:           10

Vakıf:               8

Yahşiler:           1

Yorga:             1

Toplam:          359

Grafik 1: Şehitlerin Köylere Göre Dağılımı

Grafik ve harita üzerinde işaret edilen rakamlardan da anlaşılacağı üzere, Çanakkale cephesinde en çok şehit veren yer, Tavas ilçe merkezidir. Bunu sırası ile Karahisar (21), Kızılcabölük (21), Kızılca (17), Pınarlar (11), Ovacık (10), Ulukent (10) ve diğerleri izlemektedir. Bu hususu bu yerleşim yerlerinin  nüfusu ile alakalandırmak mümkündür.  Nüfusu daha fazla olan yerleşim birimlerinin seferberlik zamanı daha çok asker göndermesi doğal karşılanmalıdır. Bunun dışında bir faktör aranacaksa daha çok şehit veren bir alayda aynı köyden olan askerlerin bulunma ihtimali de göz önünde bulundurulmalıdır[19].

 

2-) Şehitlerin Alaylara Göre Dağılımı:

Alay No             Şehit sayısı

2                      :1

3                      :3         (Çanakkale Müstahkem Mevki Kumandanlığı)

4                      :2         (Çanakkale Müstahkem Mevki Kumandanlığı)

10                    :1

11                    :2         (11. Piyade Tümeni)

13                    :5          (5. Piyade Tümeni)

15                    :2

16                    :4

17                    :1

22                    :6

23                    :17

25                    :7

26                    :1         (9. Piyade Tümeni)

27                    :1

28                    :1

32                    :1

33                    :19       (11. Piyade Tümeni)

34                    :16

35                    :5

36                    :28

39                    :1         (15. Piyade Tümeni)

40                    :1

41                    :3

42                    :1

43                    :1

45                    :2

46                    :3

47                    :3

55                    :2         (9. Piyade Tümeni)

61                    :32

62                    :4

63                    :6

70                    :4

71                    :7

77                    :2        

78                    :2        

124                  :1

            126                  :125     (11. Piyade Tümeni)

            127                  :14       (11. Piyade Tümeni)

            136                  :2        

            152                  :1

            156                  :1

174                                    :1

Tespit edilemeyen:17

Toplam:359               

 

Grafik.2: Şehitlerin Alaylara Göre Dağılımı

Şehitlerin alaylara göre dağılımını değerlendirdiğimizde, sırası ile 126 ncı Alay[20], 61 inci Alay, 36 ncı Alay, 23 üncü Alay, 34 üncü Alay, 127 nci  Alay ve diğerleri gelmektedir[21].

3-) Şehitlerin Şehadet Mevkilerine Göre Dağılımı

Mevkiler                                           Sayı                Mevkiler                                           Sayı

 

Abdurranman Bayırı                            :2

Anafartalar                                          :14

Afakdere                                             :1

Arıburnu                                              :5

Asmadere                                           :1

Congurtepe                                         :1

Conk Bayırı                                         :8

Çanakkale                                           :4

Çatlaktepe                                          :2

Çeşitli Hastahaneler:                            :78

Domuzderesi                                       :2

Düztepe                                              :2

Gelibolu                                              :2

Harp Meydanı                                     :26

Hoyusköy                                           :1

Hüseyinler tepesi                                 :1

İsmailtepe                                            :1

Kabatepe                                            :2

Kanlıdere                                            :11

Kanlısırt                                              :5

Kanlıtepe                                            :5

Karabiga                                             :1

Karatepe                                             :1

Kayacıkağılı                                        :1

Kerevizdere                                        :16

Kireçtepe                                            :5

Kirte                                                   :45

Maydos                                              :1

Mestantepe                                         :1

Ortaköy                                              :1

Seddülbahir                                         :61

Semertepe                                           :1

Sığındere                                             :14

Soğanlıdere                                         :1

Süngübayırı                                         :2

Şahintepe                                            :3

Yassıtepe                                            :2

Yeşilsırt Muharebesi                            :1

Yusufçuk tepesi                                   :2

Tespit edilemeyen                                :26

           

Toplam                                              :359                          

Grafik 3: Şehitlerin Mevkilere Göre Dağılımı

Şehitlerin şehit oldukları cepheler şu şekilde sıralanabilir. Seddülbahir, Arıburnu ve Çanakkale müstahkem mevkileri.  Bu mevkilerde en çok şehit sayısı sırası ile Seddülbahir, Kirte, Kerevizdere, Anafartalar, Arıburnu, Conkbayırı, Zığndere ve Çanakkale müstahkem mevkilerine aittir. Bunun yanı sıra Çeşitli hastanelerde hayatlarını kaybedenlerin sayısının yüksek olması da cephede çarpışmaların ne kadar şiddetli geçtiğini gösterir. Yaralıların önemli miktarının durumu ağır olduğu için İstanbul’daki büyük hastahanelere taşınmışlar, ancak bunların büyük çoğunluğu buralarda vefat etmiştir.

Seddülbahir Muharebeleri: Düşman kuvvetleri asıl çıkarma merkezi olarak Seddülbahir ve yakın çevresi kıyılarını seçmişlerdi. Bu bölgede çıkartma yapmaya elverişli koylar mevcuttu. Bunlar, Morto koyu, Ertuğrul koyu, Teke koyu, İkiz koyu, Zığındere ağzı ve Sarıtepealtı koyları olarak sayılabilir. Bölgeye çıkarma ve taarruz ateşi 25 Nisan 1915 sabahı başladı. Koylarda kanlı çarpışmalar yaşandı. Çarpışmalar 26 Nisan’da  da aynı şiddetiyle devam etti. Burada 26 ncı Alayın 3. taburu kahramanca savaşmış ve taburun yarısı şehit olmuştur[22]. Kirte muharebeleri de bu cephe içinde değerlendirilmektedir. Kirte, Gelibolu yakasında düşmanın denizden çıkartmasına müsait bir yerdir. Burada gerçekleşen muharebeler, Birinci Kirte Muharebesi ve İkinci Kirte ve Üçüncü Kirte muharebesi diye adlandırılmaktadır. Kirte Muharebeleri, düşman deniz topçusunun 28 Nisan 1915’te açtığı bombardıman ateşi ile başlamıştır. Çetin çarpışmalar sonrasında aynı gün düşman birlikleri durdurulabilmiştir. Ancak savaşın zayiatı ağırdır. Toplam 2.378 kişi şehit olmuştur[23]. İkinci Kirte muharebeleri de 6-8 Mayıs 1915 tarihleri arasında gerçekleşmiştir[24]. Kerevizdere ve Kanlıdere muharebeleri de bu alanda yaşanmıştır.

Arıburnu Muharebeleri: Gelibolu yarımadasının önemli cephelerinden biridir. Daha ziyade 25 nci Alay’ın mıntıkasıydı. Kılıçbayırı-Merkeztepe, Kırmızısırt-Kanlısırt mevkilerini ihtiva etmekteydi ve küyük bir kıyı şeridi vardı. Bölgeye düşman taarruzu 25 Nisan1915’te gerçekleşti. Çetin savaşlar yapıldı. Bu kıyı şeridindeki savaşlar yaklaşık 8 ay sürdü. Yaklaşık 100.000 insanın hayatına mal oldu. Yarbay Mustafa Kemal bu bölgede Conkbayırı’nda 57 nci Alay komutanı olarak görev yapıyordu. Meşhur “düşmandan kaçılmaz, düşmanla savaşılır” olayı burada yaşanmıştır[25]. Kocaçimen, Anafartalar, Kemalyeri, Kabatepe muharebelerini de içirmektedir.

Çanakkale Müstahkem mevkileri: Çanakkale boğazına hakim mevkiler ve Erenköy, İntepe ve Kumkale çarpışmalarını adlandırmak için kullanılmaktadır. Bu bölgeye düşman taarruzu ve çıkarması 25 Nisan’da sabahı başladı. Bilhassa Kumkale’de çok kanlı muharebeler yaşandı. Bölgedeki çarpışmalar, düşman birliklerin Seddülbahir’e kaydırılması sebebi ile kısa sürmüştür. 27 Nisan 1915’te düşman birlikleri geri çekilmiş ve Türk kuvvetleri de Çanakkale önlerine kaydırılmıştır[26].

4-) Şehit Düştükleri Aylar:

1915 Senesi

Ocak                                         :1

Şubat                                         :21

Mart                                          :83

Nisan                                         :70

Mayıs                                         :30

Haziran                                      :18

Temmuz                                     :15

Ağustos                                      :23

Eylül                                           :36

Ekim                                          :29

Kasım                                        :8

Aralık                                         :7

1916 Yılı                        :5

Tespit edilemeyen                       :13      

      Toplam                       :359    

Grafik 4: Şehitlerin Aylara Göre Dağılımı

Grafiğe göre, savaşın iki dönemde şiddetli yaşandığı anlaşılmaktadır. Birinci dönem; Şubat-Haziran aylarını, ikinci dönem de; Ağustos-Eylül aylarını ihtiva etmektedir. Özellikle de birinci dönemde Deniz muharebelerinin gerçekleştiği Mart ayı dikkat çekmektedir. Daha sonra da kara muharebeleri döneminde Nisan-Haziran ayları şehit sayılarının arttığı günler olarak karşımıza çıkmaktadır. İkinci dönemde de Eylül-Ekim ayları dikkat çekicidir.

 

5-) Şehitlerin Yaşlara Göre Dağılımı


 

 

Yaş                                         Sayı

21                                           :1

22                                            :13

23                                                                                        :28

24                                           :17

25                                           :19

26                                           :24

27                                           :16

28                                           17

29                                           :24

30                                           :18

31                                           :19

 

Yaş                                         Sayı

32                                           :28

33                                           :14

34                                           :13

35                                           :6

36                                           :5

37                                           :6

38                                           :13

39                                           :7

40                                           :2

41                                           :4

42                                           :1

43                                           :2

44                                           :1

45                                           :2

Tespit edilemeyen                    :59      

Toplam                       :359    

 

Grafik 5: Şehitlerin Yaşlara Göre Dağılımı

Şehitlerin yaşlara göre dağılımında yoğunluk, 22-34 yaş arasında toplanmaktadır. Bu da seferberlik döneminde hangi yaşların daha çok askere alındığını göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Osmanlı Devleti’nin seferberlik emrine göre, R.1285/M.1869-R.1309/M.1893 doğumlular askere çağrılmışlardır. Bu, 21 – 45 yaşlarındaki erkek nüfusu ihtiva etmektedir.

 

6-) Şehitlerin İsimlere Göre Dağılımı

 

İsim                            Sayı                                        İsim                            Sayı


 

Abdullah                      3

Abdurrahman               :1

Ahmet                         18

Ali                               :34

Bayram                        :1

Bayramali                    :1

Bekir                           :10

Bey                             :1

Bilal                             :1

Derviş                          :1

Durali                          :1

Durmuş                        :4

Emin                            :6

Hacı Abdullah              :1

Hacı Ali                       :2                    

Hacı İbrahim                :1

Hacı Salih                    :1

Halil                             :10

Halil İbrahim                :3

Hasan                          :12

Hasan Hüseyin :5

Hayri                           :2

Himmet                        :1

Hüseyin                       :24

İbrahim                        22

İdris                             :2

İlyas                            :2

İsmail                           :20

Kadir                           :1

Kerim                          :1

Mahmut                       :3

Mehmet                       :45

Mehmet Ali                  :5

Mestan                        :4

Mevlüt                         :1

Murat                          :1

Musa                           :3

Mustafa                       :28

Mustafa Ali                  :1

Nasuh                          :1

Osman                         :15

Ömer                           :18

Ömer Osman               :1

Ramazan                      :3

Raşit                            :2

Rıza                             :3

Safer                           :1

Sait                              :1

Salih                            :3

Sinan                           :1

Süleyman                     :10

Şaban                          :1

Tahir                            :2

Veli                             :5

Veysel                         :1

Yakup                         :1

Yusuf                           :7

                        Toplam:359

 

İsimler incelendiğinde, şehit sayılarının Mehmet, Ali, Mustafa, Hüseyin, İbrahim, İsmail, Ahmet, Ömer, Hasan, isimlerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu da, ilgili isimlerin geçmişte Tavas yöresinde yaygın olarak konulduğunu göstermektedir. Bunlar daha ziyade peygamberimiz, onun ailesi ve halifelerinin isimleri ve diğer peygamberlere aittir. Günümüzde isim verme geleneğimizde bir değişim yaşanmaktadır. Çocuklarımıza çift ad koyarak, bu isimlerle beraber daha ziyade  eski Türk adları verilmektedir. Bunun yanı sıra nadire de olsa batı kültüründen etkilenerek verilen adlar da mevcuttur. Bu da göstermektedir ki; adlar bir devrin sosyo-kültürel yansımalarıd

 

7-) Şehitlerin Rütbelere Göre Dağılımı

 

Rütbe

Çavuş

Onbaşı

Er

Tespit Edilemeyen

Sayı

6

14

336

3

 

Araştırma neticesinde şehitlerimizin tamamının er ve erbaş olduğu görülmektedir.  Aralarında subay bulunmamaktadır. Sıralamaya göre, er: 336, onbaşı 14 ve çavuş:6 şeklinde dizilmiştir.

 

 

8-) Şehtlerin Lakaplarıi

Soyadı kanunu çıkmazdan evvel, insanlar lakapları ile tanınmaktaydı. Türk kültüründe lakapların önemli bir yeri vardır. Bunların ekseriyeti baba, dede adlarına dayalı olarak sülale adı şeklinde gelişmiştir. Bunun yanı sıra, kişilerin maharetlerine, mesleklerine ve fiziki durumlarına göre verilen lakaplar da küçümsenmeyecek derecededir. Bu lakapların bir kısmı ya ilk kanun çıktığı dönemde soyadı olarak alınmış veya zaman içerisinde kişilerin müracaatı ile soyadı şekline dönüştürülmüştür.

 

Abdullahkahyaoğulları

Abdullahoğulları

Ademismailoğulları

Akağlanlıoğulları

Akçaoğulları

Aliadem Muhacirlerinden

Alibeyoğulları

Aliefendioğulları

Araphafızoğulları

Aşçıoğulları

Ayvazcıoğulları

Ayvazoğulları

Babaoğulları

Bağcıoğulları

Balcıhacıoğulları

Başoğulları

Bekiroğulları

Berber

Berberoğulları

Berberoğulları

Beşir

Beyoğulları

Bozbıyıkoğulları

Caferoğulları

Cerid

Ceridoğulları

Cicioğulları

Çakaloğulları

Çiloğlanoğulları

Çiltülüoğulları

Çinelioğulları

Çıralıoğulları

Çobankaraahmetoğulları

Çobanoğulları

Çobanzadeahmetoğulları

Çolakoğulları

Çomuşoğulları

Çöllüoğulları

Çubagüllüoğulları

Çulhaoğulları

Çulhaoğulları

Davutbaşoğulları

Dayıoğulları

Dedeoğulları

delialioğulları

Delialioğulları

Delihacıoğulları

Delikahyaoğulları

Deliosmanoğulları

deliömeroğulları

Delivelioğulları

Dırağoğulları

Duranoğulları

Durmuşoğulları

Eğlenceoğulları

Enikonuoğulları

Filibelioğulları

Gelenceoğulları

Güloğulları

Günaroğulları

Günürlıoğulları

Güzaroğulları

Hacıahmetoğulları

Hacıahmetoğulları

Hacıali

Hacıeminoğulları

Hacıeminoğulları

Hacıhafızoğulları

Hacıhafızoğulları

Hacıhasanoğulları

Hacıhasanoğulları

Hacıhüseyinoğulları

Hacıibiş

Hacıimamoğulları

Hacıismailoğulları

Hacıkavasoğulları

Hacıkiseoğulları

Hacımehmetoğulları

Hacımollaoğulları

Hacımusa

Hacımusa

Hacıoğulları

Hacıoğulları

Hacıoğulları

Hacıömer

Hacıömeroğulları

Hacıserin ağabey

Hacışeyhoğulları

Hacıyusufoğulları

Hakkı

Halilağaoğulları

Haliloğulları

Hanoğulları

Hasanefendioğulları

Hatipoğulları

Hatipoğulları

Hayramustafaoğulları

Helvacıoğullarından

Himmet Kethüdaoğulları

Hızır

Hocahasanoğulları

Hüseyin Dai Oğulları

Hüseyinbeyoğulları

Hüseyindedeoğulları

Hüseyindedeoğulları

Hüseyindedeoğulları

İdrisoğulları

İkizoğulları

Ilıca

İlyas

İlyas

İskenderoğulları

Kabakçıoğulları

Kabakçıoğulları

Kalpalioğulları

Kanberoğulları

Kansız

Kansızoğulları

Karabekiroğulları

Karacıoğulları

Karadayıoğulları

Karahalil

Karahaliloğulları

karahüseyinoğulları

Karaköseoğulları

Karakulakoğulları

Kartoğlanoğulları

Katırcıoğulları

Katrancıoğulları

Kayalcıoğulları

Kazakhasanoğulları

Kelhimmetoğulları

Kenezoğulları

Kıptioğulları

Kızak

Kocaali

Kocabacakoğulları

Kocabıyıkoğulları

Kocagözoğulları

Kocahalil

Kocamustafaoğulları

Kocaramazan

Kodamoğulları

kohanoğulları

Köseosmanoğulları

Kösesemercioğulları

Kulluoğulları

Kuşçuoğulları

Küçükalioğulları

Kümeoğulları

Kürtoğullarından

Maleceoğulları

Mehmet

Mercanoğulları

Mercanoğulları

Mesceoğulları

Miroğulları

Mollaismailoğulları

Musa

Nebioğulları

o

Osmançavuşoğulları

Osmanefendioğulları

Osmankahyaoğulları

Osmanoğulları

Ömeroğulları

Ömeroğulları

Öncüoğulları

Pakkuduzoğulları

Partaloğulları

Paşalıoğulları

ramazanoğulları

Saitoğulları

Salihoğulları

Sarıalioğulları

Sarıhüseyin

Sarıhüseyinoğulları

Sarıimamoğulları

Seferoğulları

Selimoğulları

Semercioğulları

Serdaroğulları

Sıralioğulları

Siyamoğulları

Şahin

Şehirimamoğulları

Tahatalioğulları

Tahtalıoğulları

Tahtamanoğulları

Tanımu

Tarakçıoğulları

Tatar

Tataroğulları

Tatismailoğulları

Tavaslıoğulları

tavlacıoğulları

Tefennioğulları

Turnaoğulları

Uncuoğulları

Ustaömeroğulları

Veli

Velihocaoğulları

Yakupoğulları

Yayanoğulları

Zeynepoğulları

Sonuç: Çanakkale muharebeleri, Türk milletinin tarihinde önemli bir yer tutar. Türkiye’de hiçbir aile yoktur ki; bu savaşta şehit vermesin veya gazisi olmasın. Bu bakımdan bu savaş Türkiye Cumhuriyeti’nin vatanlaşmasında ve millet şuurumuzun pekiştirilmesinde önemli büyük bir önemi haizdir. Onun bu önemi kazanmasın Tavas ve yöresi şehitlerinin de çorbada tuz misali katkıları vardır. Biz bu çalışma ile onların bu katkılarını ortaya koymayı hedeflemiştik. Aynı zamanda da genç nesillere bu vatanın kolay elde edilmediğini anlatmak istedik. Şimdi vatan hizmetinde sıra bizdedir. Bu güzel ülkeyi baştan sona mamur ederek, refah ve mutluluk içinde yaşayan insanların vatanı haline getirmeliyiz. Onların isimlerini de köylerimize ve ilçelerimize dikeceğimiz anıtlarla abideleştirmeliyiz.

 

KAYNAKÇA:

ARMAOĞLU, Fahir; 19. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1789-1914) , Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1997.

AYBARS, Ergün , Türkiye Cumhuruyeti Tarihi I,  Ege Üniversitesi Yayınları, İzmir 1984.

BAYUR, Yusuf Hikmet; Türk İnkılabı Tarihi, Cilt: 3, 1914-1918 Genel Savaşı Kısım: 1, Türk Tarih Kurumu yayınları, Ankara 1983.

Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi V nci Cilt Çanakkale Cephesi 2 nci Kitap, Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Ankara 1978.

Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi V nci Cilt Çanakkale Cephesi Harekatı I nci Kitap (Haziran -1914  25 Nisan 1915), Genelkurmay Yayınları, Ankara 1993.

Çanakkale Muharebeleri 75 nci Yıl Armağanı; Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, Ankara 1990.

ÇÖLGEÇEN, Kenan; Halk bilgisi Işığında: Tavas, Denizli 2002.

İNCEOĞULLARI, Necati; Siper Mektupları, Remzi Kitabevi, İstanbul 2001.

KÖSTÜKLÜ, Nuri; “Çanakkale’de Şehid Olan Uşaklılar Üzerine Bir İnceleme”, 21. Yüzyılın Eşiğinde Uşak Sempozyumu, C. 1, İstanbul, 2001, s.285-307.

KÜTÜKOĞLU, Mübahat S; XVI. Asırda Tavas Kazasının Sosyal ve İktisadi Yapısı, İstanbul 2002.

 Şehitlerimiz, Cilt  I-V, Milli Savunma Bakanlığı Yayınları, Ankara 1998

Tavas yöresi I. Kültür ve Üretim Festivali Bildirileri 8-12 Ağustos 2001, Denizli 2002.

UÇAROL, Rıfat; Siyasi Tarih, Filiz Kitabevi, İstanbul, t.y.

YAKIT, İsmail; Arşiv Belgeleri Işığında Kızılcabölük, Isparta t.y

Ekler:

Ek-1: Çanakkale Savaşlarını Gösterir Harita

Ek-2: Tavas Köyleri ve şehit sayıları


(*) Pamukkale Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih bölümü Öğretim Üyesi.

[1] Çanakkale Muharebeleri 75 nci Yıl Armağanı; Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, Ankara 1990, s.35.

[2] Mübahat S. Kütükoğlu, XVI. Asırda Tavas Kazasının Sosyal ve İktisadi Yapısı, İstanbul 2002,s.8-12. İlçe hakkında ayrıca bilgi için bkz. Tavas Yöresi I. Kültür ve Üretim Festivali Bildirileri 8-12 Ağustos 2001, Denizli 2002.

[3] Tavas’ın  günümüzdeki durumu hakkında geniş bilgi için bkz. Kenan Çölgeçen, Halk Bilgisi Işığında: Tavas, Denizli 2002, s.26.

[4] Bu bloklaşmanın temel sebepleri hakkında geniş bilgi için bkz. Fahir Armaoğullarıu, 19. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1789-1914) , Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1997. s. 3381-452, ayrıca Rıfat Uçarol, Siyasi Tarih, Filiz Kitabevi, İstanbul, s.237-250.

[5] Bu ilişkiler hakkına derli toplu bilgi için bkz. Ergün Aybars, Türkiye Cumhuruyeti Tarihi I,  Ege Üniversitesi Yayınları, İzmir 1984, s. 55-58.

[6] Bu görüşmeler hakkında bkz. Yusuf Hikmet Bayur, Türk İnkılabı Tarihi, Cilt: 3, 1914-1918 Genel Savaşı Kısım: 1, Türk Tarih Kurumu yayınları, Ankara 1983. s. 133-144.

[7] Seddülbahir muharebelerinde şehit olan Tavaslıların sayıları kalabalıktır. 34. Alay ve 126. Alayın burada verdiği şehit sayısı ve şehitlerin tarih dağılımı buna delalet etmektedir.

[8] Deniz harekatı hakkında geniş bilgi için bkz. Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi V nci Cilt Çanakkale Cephesi Harekatı I nci Kitap (Haziran 1914 – 25 Nisan 1915), Genelkurmay Yayınları, Ankara 1993.

[9] Çanakkale harekat alanı, Marmara ve Boğazlar havzası diye adlandırılan coğrafi çevrenin bir parçası olup, 25-28 inci boylamlar ile 39-41 inci enlemler arasında kalan Çanakkale Boğazı ile Doğusunda yer alan Biga ve batısında bulunan Gelibolu yarımadalarıyla kıyıyı yakın olan Gökçeada, Bozcaada, Midilli ve Limni adalarını kapsar.

[10] Çanakkale şehitleri ile ilgili bölgesel araştırma yapanlar arasında Prof. Dr. Nuri Köstüklü’nün ismini burada özellikle zikretmek gerekmektedir. Onun “Çanakkale’de Şehid Olan Uşaklılar Üzerine Bir İnceleme” adlı makalesi,  muhteva ve metod bakımından bu alanda yapılmış en önemli çalışmadır. Bkz. Nuri Köstüklü, “Çanakkale’de Şehid Olan Uşaklılar Üzerine Bir İnceleme”, 21. Yüzyılın Eşiğinde Uşak Sempozyumu, C. 1, İstanbul, 2001, s.285-307.

[11] Bu sıralamaya göre; 1-) Bursa (3.274), 2-)  Balıkesir (3.303), 3-) Konya (2.683), 4-) Kastamonu (2.527), 5-) Denizli (2.258), 6-) Ankara (1.926), 7-) İstanbul (1.978) ve 8-)  Çanakkale (1.876)  şeklinde dizilmektedirler.

[12] Necati İnceoğullarıu, Siper Mektupları, Remzi Kitabevi, İstanbul 2001,  s.16.

[13] Çanakkale Cephesi, V/2, s. 45 ve ayrıca bkz.  Kroki: 1b.

[14] Buradaki şiddetli çarpışmalar hakkında bkz. Çanakkale Cephesi, V/2, s.52-85.

[15] İnceoğullarıu, Siper Mektupları, s. 17.

[16] Bu düşman askerleri için alicenap kumandan M. Kemal Atatürk şöyle demektedir:

 “Bu memleketin toprakları üstünde kanlarını döken İngiliz, Fransız, Avusturalyalı, Yenizelandalı Hintli kahramanlar! Burada bir dost vatanın toprağındasınız. Huzur ve sükun içinde uyuyunuz. Sizler mehmetçiklerle yan yana, koyun koyunasınız.

Uzak diyarlardan evlatlarını harbe gönderen analar! Göz yaşlarınızı dindiriniz. Evlatlarınız bizim bağrımızdadır. Huzur içindedirler ve huzur içinde rahat rahat uyuyacaklardır. Onlar, bu topraklarda canlarını verdikten sonra artık bizim evlatlarımız olmuşlardır”. Kemal Atatürk (1934)

[17] Tavas ileri gelenlerinden böyle bir proje başlatmalarını istirham ederim.

[18] İlgili kitap için bkz. Şehitlerimiz, Cilt  I-V, Milli Savunma Bakanlığı Yayınları, Ankara 1998.

[19]İlçemizin yetiştirdiği değerli bilim adamlarından Sayın Prof. Dr. İsmail Yakıt, Kızılcabölük ile ilgili çalışmasında , Bucak merkez ine bağlı köylerle beraber Kızılcabölük’ün Çanakkale şehit sayısını 85 olarak vermektedir. Bizim yaptığımız tespitte ise bu rakam 60 olarak görülür.  Bu yanlışlığın liste taraması esnasındaki kaydırmadan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bkz. Arşiv Belgeleri Işığında Kızılcabölük, s.121, Şehitlerimiz, s. 394-395. ve diğer sayfalar.

[20] Bu alay, 11 inci Piyade Tümeni’ne bağlıdır.  Tümen Anadolu yakasında Çanakkale ile Ezine arasında kalan Pınarbaşı, Üvecik, Mecidiye bölgesini tutmakla görevlendirilmiştir. Tavaslıların en çok şehit verdiği 126 ıncı Alay bu tümen içerisinde Üvecik bölgesinde konuşlandırılmıştır.  Tümenin görevi, kendisine ayrılan bölgeye karşı yapılacak düşman çıkarma harekatını zamanında önlemektir. Nitekim düşman çıkarması 25 Nisan 1915’te başlamıştır. Tümen görevini başarı ile yürütmüştür. Bkz. Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi V nci Cilt Çanakkale Cephesi 2 nci Kitap, Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Ankara 1978, s. 49, 63.

[21] Yaptığımız incelemelerde bazı alayların numaralarına rastlanamamıştır. Muhtemelen Osmanlıca rakamların okunmasından kaynaklanan hatalar olabilir. Katılan Tümen ve Alayların şeması için bkz. Çanakkale Cephesi, V/2, . Eklerdeki şemalar.

[22] Buradaki iki günlük çarpışmalar için bkz. Çanakkale Cephesi, V/2, s.228-288. Zayiat için bkz.s..292.

[23] Buradaki çarpışmaların seyri hakkında bkz. Çanakkale Cephesi, V/2, s. 303-318.

[24] Buradaki çarpışmaların seyri hakkında bkz. Çanakkale Cephesi, V/2, s.382-424.

[25] Buradaki çarpışmaların seyri hakkında bkz. Çanakkale Cephesi, V/2, s.91-188.

[26] Buradaki çarpışmaların seyri hakkında bkz. Çanakkale Cephesi, V/2, s. 52-86.

www.nikfer.net.tc

anasayfa