COĞRAFİ KONUMU:
Denizli, Anadolu Yarımadası'nın güneybatı, Ege Bölgesi'nin
doğusunda yer almaktadır. Ege, İç Anadolu ve Akdeniz Bölgeleri
arasında bir geçit durumundadır. Denizli İli'nin her uç bölge
üzerinde de toprakları vardır. Denizli ili 28o38' - 30o05' doğu
meridyenleri (doğu uç noktası; Çivril ilçesi Gümüşsu - Gökgöl
Koyu Dinar sınırında Efekli Tepe, bati uç noktası; Buldan
ilçesi Alandız Koyu, Manisa - Sarıgöl sınırında Tezek tepe)
38o29' - 38o52' kuzey paralelleri (Kuzey uç noktası; Çivril
Çapak Koyu, Afyon sınırında Avgan Damları mezarlığı, güney uç
noktası; Çameli - Muğla sınırında Karabayır Koyu) arasında yer
alır. Denizli ili doğuda Burdur, Isparta, Afyon; batıda Aydın,
Manisa; güneyde Muğla; kuzeyde Uşak illeri ile komşudur.
Yüzölçümü 11.868km2, denizden yükseltisi ise 428m'dir.
İKLİMİ:
Denizli ili Ege Bölgesinde olmasına rağmen, Ege Bölgesinin
iklimi tamamen görülmez. Kıyı kesimlerinden iç bölgelere geçit
yerinde olduğundan az da olsa iç bölgelerin iklimi hissedilir.
Ege Bölgesi ikliminden sıcaklık olarak biraz düşük farklılıklar
görülebilir. Denizli'de dağlar genel olarak denize doğru dik
olduğundan, denizden gelen rüzgarlara açık bulunmaktadır. Kışlar
ilik ve yağışlı geçmektedir.
NÜFUS
İlin 2000 yılı nüfus sayımı sonucuna toplam nüfusu 850.029'dir.
İl Merkezi nüfusu 275.480, İlçe ve Beldeler nüfusu toplamı
410.796, Köyler nüfusu 432.346'dür. Nüfus yoğunluğu % 73'dür.
Merkez Hariç 18 ilçe, 100 Belediye, 372 köyü vardır. İçişleri
Bakanlığınca sürdürülen MERNİS Projesi çalışmaları neticesinde
İlimizde de tüm vatandaşların % 97'sine Vatandaşlık numarası
verilerek nüfus işlemlerinde gerekli serilik sağlanmış ve
işlemler sorunsuz olarak sürdürülmektedir.
İlçelerin nüfus ve yerleşim durumlarını gösteren tablo aşağıya
çıkarılmıştır.
|
İLÇE ADI |
MERKEZ NÜFUSU |
KÖYLER NÜFUSU |
TOPLAM NÜFUSU |
BELEDİYE |
KÖY SAYISI |
MAH. SAYISI |
|
Merkez |
275.480 |
125.239 |
400.719 |
22 |
27 |
111 |
|
Acıpayam |
9.956 |
54.454 |
64.410 |
14 |
38 |
30 |
|
Akköy |
2.716 |
3.721 |
6.437 |
2 |
5 |
8 |
|
Babadağ |
4.832 |
3.380 |
8.212 |
1 |
9 |
3 |
|
Baklan |
2.737 |
5.703 |
8.440 |
3 |
7 |
4 |
|
Bekilli |
3.931 |
6.646 |
10.577 |
2 |
11 |
4 |
|
Beyağaç |
2.789 |
4.543 |
7.332 |
1 |
7 |
3 |
|
Bozkurt |
4.191 |
7.671 |
11.862 |
2 |
13 |
6 |
|
Buldan |
13.986 |
13.008 |
26.994 |
2 |
28 |
20 |
|
Çal |
4.926 |
28.006 |
32.932 |
9 |
23 |
15 |
|
Çameli |
2.740 |
16.360 |
19.100 |
1 |
28 |
3 |
|
Çardak |
5.649 |
5.587 |
11.236 |
3 |
5 |
11 |
|
Çivril |
13.749 |
48.959 |
62.708 |
10 |
59 |
36 |
|
Güney |
6.277 |
7.441 |
13.718 |
2 |
17 |
10 |
|
Honaz |
7.442 |
17.091 |
24.533 |
5 |
12 |
15 |
|
Kale |
7.189 |
14.201 |
21.390 |
3 |
23 |
8 |
|
Sarayköy |
17.760 |
18.735 |
36.495 |
5 |
21 |
16 |
|
Serinhisar |
15.864 |
6.401 |
22.265 |
2 |
3 |
9 |
|
Tavas |
11.700 |
48.969 |
60.669 |
11 |
36 |
26 |
|
TOPLAM |
413.914 |
436.115 |
850.029 |
100 |
372 |
338 |
|
DAĞLAR
HONAZ
DAĞI :Yükseltisi
2571m'dir.Denizli'nin 17km güneydoğusundadır.Yamaçları
dik meyillidir. Kuzey yamaçları ormanlarla kaplı, güney
yamaçları daha eğilimlidir. Denizli - Muğla ve Antalya karayolu,
dağın güneybatı eteklerinden geçmektedir. Honaz Dağı koruma
altına alınarak Milli Park yapılmıştır. Yaz ve kış aylarında
dağın tepelerinde kar bulunur ve Denizli ilinin su deposunu
oluşturur.
KARCI DAĞI :
Denizli'nin güneyinde, Babadağ'ın devamı seklinde uzanır. En
yüksek yeri Gökbel tepesi 2308m'dir.Karcı Dağı ile Honaz Dağı
arasında Akdeniz ve Ege Bölgelerini birbirine bağlayan
Kazıklıbeli Geçidi (1250m) bulunur. Ayrıca Karcı Dağı'nın Çamlık
üzerinden eski Tavas Yolu olarak bilinen bir geçit bölgesi daha
vardır. Dağ üzerinde sürekli kar bulunur.
BOZDAĞ :
2421m. yüksekliğindedir.
Acıpayam - Gireniz vadisi ile Tavas - Barza Ovası arasındadır.
Pek fazla geçit vermediğinden bu iki yerleşim sahasının
bağlantısı zayıftır.
AKDAĞ :
2449m. yüksekliğindedir. Denizli ilinin ikinci yüksek
dağıdır. Denizli - Afyon siniri boyunca devam eder.
EŞELER DAĞI
:
2254m. yüksekliğindedir. Acıpayam Ovası'nın
doğusunu kuşatarak Denizli - Burdur siniri boyunca uzanır.
BÜYÜK ÇÖKELEZ DAĞI
: 1840m.
yüksekliğindedir. Sarayköy Ovası'nın doğusunda Çal ilcesine
kadar uzanır. Pamukkale'nin kuzeyini kuşatır.
ELMA DAĞI:
1805m. yüksekliğindedir. Gireniz Çayı'nın güneyini kuşatır.
Denizli - Burdur sinirini çizer ve Söğüt Dağları'nı içine alır.
SAZAK DAĞI :
1143m yüksekliğindedir. Çardak, Çal, Çivril ilçeleri ile Afyon
ve denizli il sinirini birbirinden ayırır.
BEŞPARMAK DAĞI:
1307m.
yüksekliğindedir. Çardak, Çal, Çivril ilçeleri ile Afyon ve
Denizli il sinirini birbirinden ayırır.
MAYMUN DAĞI :
1733m. yüksekliğindedir. Çardak ilçesini kuzeyindedir.
BURGAZ (BULKAZ) DAĞI :
1990m. yuksekliğindedir. Çivril'in kuzeyinde Uşak'a doğru
uzanır.
BABADAĞ
:
2308m. yüksekliğindedir.
Denizli'nin güneyinde batıya doğru uzanır.
Menteşe Dağ sisteminin bir uzantısı olarak sıradağ seklinde
AKDAĞ olarak da anılmaktadır.
SANDIRAS DAĞI :
2294m.
yüksekliğindedir. Beyağaç ile Muğla - Köyceğiz ilçesi arasında
uzanır. Bozdağ ile birlikte Menteşe Sıradağları'nın devamı
olarak Gölgeli Dağlar adı ile anılmaktadır.
KIZILHİSAR DAĞI :
2241m. yükseklikte, Serinhisar ilçesi ile Tavas arasındadır.
OVALAR
ÇÜRÜKSÜ
VE DENİZLİ OVASI:
Çömleksaz
Köyü'nden başlayan ova, Pamukkale'nin altından, Büyük Menderes (Sarayköy)
Ovası'na karışır. Ovayı Çürüksü sular. Yüzölçümü 150km2,
denizden yükseltisi 100 ile 600m arasında değişir. Sulu tarım
yapılmaktadır. Pamuk, buğday, mısır yetiştirilir.
BÜYÜK MENDERES VE SARAYKÖY OVASI:
Doğudan Honaz Dağı, Kuzey ve kuzey doğudan Çökelez Dağı,
kuzeybatıdan Sazak Dağı, güney ve güney batıdan Babadağ ile
çevrilidir. il merkezini doğu, kuzey ve batıdan yarim daire
gibi kuşatarak Buldan ilcesine kadar devam eder. Ovayı Büyük
Menderes Akarsuyu sulamaktadır. Yüzölçümü 200km2, denizden
yükseltisi 70-500m arasında değişir. Sulu tarım yapılmaktadır.
Pamuk, buğday, mısır yetiştirilir.
YÜKSEK OVALAR TAVAS OVASI:
Kuzeyde Babadağ, güneyde Alamam Boğazı bağlantısı ile Barca
Ovası ve Bozdan, doğuda Kızılhisar Dağları ve Sari ova
bağlantısı, batıda Karacasu Ovası ile arasında uzanan
yükseltiler ile çevrilidir. Ovanın kuzeydoğu ucunda Tavas, güney
bati ucunda Kale ilçeleri yer alır. Yüzölçümü 300km2.dir. Deniz
seviyesinden yüksekliği 950m. dir. Ovanın oluşumunda karstik
olaylar önem taşır. Doğu kısmında 1000m.den yüksek başka
karstik yüksek ova olan, üzerinde yazın kuruyan bir küçük golün
de yer aldığı yüzölçümü az, yayla karakterci Kızılca Ovası yer
alır. Tavas Ovası'nda birkaç küçük cay ve dere dışında akarsu
yoktur. Kısmen yeraltı suyundan faydanılmaktadır. Genel anlamda
kıraçtır. Buğday, tutun ve nohut yaygın olarak üretilen tarım
ürünlerindendir.
KAKLIK OVASI:
Honaz Dağı'nın kuzeyinden, doğuya doğru uzanır. Yüzölçümü 60km2,
denizden yüksekliği 600m.dir. Sulu tarım yapılmaktadır. Pamuk ve
buğday en çok yetiştirilen ürünlerdir.
HARABAT OVASI:
Acıgöl'ün batısındadır. Kuzeyden maymun Dağı, güneyden Soğut
dağları ile çevrilidir. En çok buğday yetiştirilir.
ACIPAYAM OVASI:
Tavas Ovası'nın doğusunda, Serinhisar ilçesi ve Kızılhisar
dağları bitiminde, kuzeyden güneye doğru an, yüzölçümü 443km2,
denizden yüksekliği 850m olan karstik oluşumlu ve 1950'li
yıllarda bile var olan bataklıklar kurutularak toprak kazanılan,
dar bir alanı Dalaman Çayı ile sulanabilen, kıraç özelliği ile
dikkati çeken, buğday, tuhtun ve nohut gibi kurakçıl ürünlerin
çokça yetiştirildiği bir ovadır.
ÇİVRİL VE BAKLAN OVALARI:
Kuzeyde Yorga, güneyinde Bozdan ve beşparmak Dağları, doğusunda
Akdağ, batısında Çökelez Dağı ile çevrilidir. Çivril ve baklan
Ovaları'nı Büyük Menderes Akarsuyu sular. Yüzölçümü 920km2.dir.
Denizden yuksekligi850m.dir. Buğday, nohut yetiştirilir.
bağcılık ve meyvecilik yapılır
PLATOLAR
Kale ilçesinde Karayanla. Çameli Yaylası, merkez ilçede Bağbaşı
ve Uzunpınar Yaylaları, Tavas'ta Yorgan ve Saçman Yaylaları,
Acıpayam'da Eseler yaylası, Buldan'ın Sazak dağı üzerinde
Süleymaniye yaylası, Çivril üzerinde Akdağ-Homa Yaylası, Çal
ilçesi Beşparmak Dağı'nda Kuyucuk yaylası yerilir.
YUKARI ERİKLİ-AŞAĞI ERİKLİ YAYLASI:
Honaz ilcesine 10 km uzaklıktadır. Yolu topraktır,
konaklama ve altyapı tesisleri yoktur. Etrafı tamamen cam
ağaçları ile kaplı geniş düz arazide, Denizli ilinin bütünü ve
Honaz ilçesinden Pamukkale'ye kadar olan kısmi tamamen görünür.
Kaynak suları vardır.
LALE BAĞLARI YAYLASI:
Honaz ilcesine 3km. uzaklıktadır. Yolu topraktır. Konaklama ve
alt yapı tesisleri yoktur. Etrafı cam ormanı ile kaplıdır.
GÜNDOĞMUŞ YAYLASI:
Honaz ilcesine uzaklığı 5 km.dir. Yolu topraktır. Konaklama ve
alt yapı tesisleri yoktur.
Çevresi
cam ormanları ile kaplıdır.
SÜLEYMANLI
YAYLASI:
Buldan ilcesine uzaklığı 8 km.dir. Yolu asfalttır. Konaklama ve
alt yapı hizmetleri ile alış-veriş imkanları vardır. yayla geniş
ve düz bir alandadır. İçi sazlıkla kaplı bir golü vardır. Cam
ormanı ile çevrilidir.
TAS DELEN YAYLASI:
Babadağ ilcesine uzaklığı 5 km.dir. Yolu stabilizedir. Konaklama
ve alt yapı hizmeti yoktur. Yayla engebeli arazide olup, cam
kestane, ceviz ve benzeri ağaçlarla kaplıdır. Kaynak suları
çoktur. Manzarası güzel. güvenli bir yerdir. yer yer turist
çadırlarına rastlanır.
YATAĞAN YAYLASI:
Serinhisar ilcesine uzaklığı 12 km.dir. Yolu asfalttır.
Konaklama ve alt yapı hizmetleri yoktur. Suyu bol, ormanlarla
kaplı, hafif engebeli bir yayladır. Yatağan Bıçak Festivali'nin
bir bolumu burada yapılmaktadır.
TOPUKLU
YAYLASI:
Beyagaç ilcesine 15 km. uzaklıktadır. Yolu stabilizedir.
Konaklama ve altyapı tesisleri yoktur. Engebeli bir araziye
sahiptir. yaylanın 10 km. kuzeyinde 1903m yükseklikteki Kartal
Golü çevresinde 1200 yıllık "Anıt Ormanları" görülmeye değer
yerler arasındadır.
VADİLER
BÜYÜK MENDERES VE ÇÜRÜKSÜ VADİLERİ
Adıgüzel Barajı'nın güneyinden batıya, Güney ilçesi
topraklarında akan Büyük Menderes Akarsuyu, Buldan ve giderek
Sarayköy ilçelerinde genişleyen bir vadi tabanı oluşturur.
Güneydoğudan Honaz ilçesi toprakları ve Denizli merkez arazileri
üzerinde giderek genişleyen Çürüksü Vadisi Büyük menderes Vadisi
ile birleşir. Vadi tabanında Denizli ve Sarayköy Ovaları
uzanır.
AKÇAY VADİSİ
Beyağaç ilçesinde Eslere Ovası'nı oluşturan Ak cay, kendi adi
ile anılan bir vadi boyunca güneye, sonra batıya daha sonra da
kuzeye yönelir. Tavas Ovası üzerinden Yenidere' yi de alan
Akçay'ın derin vadisi üzerinde Aydın ili arazisi içinde Kemer
Barajı yapılmıştır.
GİRENİZ VADİSİ:
Gölhisar ve Acıpayam Ovaları'nın yüzeyinde akan Dalaman Çayı,
Acıpayam Ovası'nın güneyinde, Kelekçi Kasabası sonrası giderek
derinleşen dar bir boğaz seklindeki Gireniz Vadisi boyunca
akarak Muğla ili arazisine geçer. Çameli ilçesi dağları
doğusunda, Bozdan batısında yerilir.
GÖLLER
DOĞAL GÖLLER
ACIGÖL (ÇARDAK GÖLÜ) :
Tektonik oluşumlu bir göldür. Yüzölçümü 41.34km2.dir. Çardak
ilçesi ile Afyon-Dazkırı ilçesi arasındadır. Gölü Söğüt
Dağları'ndan inen sular besler. Acıtuz Gölü de denilen gölün
rakımı 836m.dir. Burdur Gölü (854m rakımlı) tarafından, Söğüt
dağı diplerinden, bazen kıyının 1-2 m üstünden acımsı sular
çıkar. Bu suların Burdur Gölü'nden geldiği sanılmaktadır. Acıtuz
Gölü'nün suları çekilen yerlerinde ince ve bembeyaz tuz örtüsü
kalır, bunu hayvanlar yalayarak ihtiyaçlarını giderirler.
Goldeki tuz ile birleşik olarak potasyum, sodyum ve sülfat
vardır. Bu maddeler gol kenarında kurulan isletmeler tarafından
değerlendirilmektedir.
BEYLERLİ (ÇALTI) GÖLÜ:
Acıgöl'ün 20km güney batısındadır. Derinliği azdır. En derin
yeri 4m.dir. Yüzölçümü 4.12km2.dir. Denizden yüksekliği
850m.dir. Gölü, Değirmenderesi ve Başpınar suları besler.
Gencalı Koyu göldeki kamış ve sazlıklardan yararlanır. Gölde
balık yetişmemekte ancak suluk bulunabilmektedir.
KARAGÖL:
Yüzölçümü 0.20km, denizden yüksekliği 1250m.dir.
Akarsularla beslenen bir krater gölüdür. Cambası Bozkurt
ilçesinin üstünde, camlar arasında yer alan 3-4 golden oluşur.
suları tatlıdır.
SÜLEYMANİYE GÖLÜ:
Yüzölçümü 1.05km2, denizden yüksekliği 1150m.dir. Buldan ilçesi
sınırları içerisindeki Süleymaniye Yaylası'nda ve Sazak
Düzlüğü'ndedir. Gölün suları tatlıdır. Çevresi turistik bir kamp
yeridir. Kara avcılığı yapılır.
IŞIKLI GÖLÜ:
Yüzölçümü 65.87km2, denizden yüksekliği 814m, en derin yeri
8m.dir. Çivril ilçesindedir. Işıklı Suyu, Kufi Çayı gibi sularla
beslenir. suların kontrol altına alınması için Işıklı barajı
yapılmıştır. suları tatlıdır. İçinde tatlı su balığı yaşar.
Sularıyla Büyük Menderes'i besler.
KARTAL
GÖLÜ
:Denizli
ili, Beyağaç ilçesi'nin güneyindeki.Çiçekbaba Dağı'nınzirvesinin kuzeye
bakan yamacında yer alır. Denizden yüksekliği 1903m.dir. Kartal
Gölü ve Çevresi Orman Bakanlığı Milli Parklar ve Yaban Hayatı Koruma
Genel Müdürlüğü tarafından koruma altına alınmıştır.
Türkiye'ninen
yaşlı Karacam ormanı buradadır. Ağaçların yaşları 850 ve 1300
yıl arasında değişmektedir.
l
Karta
Gölü ve "Anıt Orman" civarı, bitki florası bakımından çok
zengindir.Doğa bilimcilerin ilgi odağıdır.
BARAJ
GÖLLERİ
HİZMETTE
OLANLAR
ADIGÜZEL
BARAJI: Denizli
iline bağlı Güney ilçesinin 16km doğusunda Büyük menderes
Akarsuyu üzerinde kurulmuştur. 1990 yılında hizmete girmiştir.
Aşağı Büyük menderes Projesi içerisinde yer alan Adıgüzel Barajı
ve Hidroelektrik Santrali, Denizli ve Aydın illerindeki sulama
alanlarına hizmet sunma yönünden en Büyük ve en önemli kilit
tesistir. Barajın gol alanı, Denizli ve Uşak il sınırları
içerisinde yer almaktadır. Adıgüzel barajı Türkiye'de isletmeye
açılmış olan ve inşa halindeki barajlar içerisinde temelden
9.sırada, dolgu hacmi bakımından 11.sırada ve yıllık enerji
üretimi bakımından ise 20.sırada yer alır.
Amacı: Sulama, taşkın kontrolü ve enerji üretim.
Barajın tipi: Zonlu kaya dolgu
Yüksekliği: 145 m. (Talvegden)
Kret uzunluğu: 504 m.
Gücü: 2.30 mw
Gol Yüzeyi: 50040 ha.
Üretilen enerji (yıllık): 208.10kwh.dir.
IŞIKLI GÖLÜ
BARAJI: Çivril
ilçesi sınırları içerisindedir. 1953 yılında onu setlenerek bir
su rezarvuarı haline gelmiştir. Baraj GÖLÜ sayesinde gölün
çevresindeki ilce ve köyler, taşkınlardan korunmakta, yaz
mevsiminde Nazilli, Aydın, Söke Ovaları'nın sulanmasında gol
suları kullanılmaktadır.
YAPILMAKTA
OLANLAR
GÖKPINAR
BARAJI:
Denizli
ilinin 6 km kuzey doğusunda, Gökpınar deresi üzerinde inşa
edilmektedir.
Amacı: Sulama için Talvegden
Yüksekliği: 43 m.
Tipi: Zonlu toprak ve kaya dolgu
Yağış Alanı: 9.350 km2
Kret Kotu: 272 m, H.E.S
Proje Düşüşü: 40.50
m.
Talvegden Yüksekliği: 78.H.E.S
Kurulu Güç: 28.50mw.
TAVAS
GÖLETİ VE SULAMASI: Denizli
iline bağlı Tavas ilçesinin 8 km. kuzeydoğusundadır.
Amacı: Sulama için
Tipi: Zonlu toprak dolgu
Talveg Yüksekliği: 35 m.
Depolama hacmi: 2 hm3.
Yağış Alanı: 89 km2.
YENİDERE
BARAJI: Denizli
iline bağlı Tavas ilçesinin 19 km batısında Yenidere Çayı
üzerinde inşa edilmektedir.
Amacı:Sulama için
Talvegden Yüksekliği: 43 m.dir.
Tipi: Kil çekirdekli toprak, dolgu
Toplam Gol Hacmi: 65 km3
Kret Kotu: 885 m.
Yağış Alanı: 739 km2.
GÖLETLER

Tavas: Aydoğdu, Gökçeler. Yahşiler, Kayapınargöletleri
Beyağaç: Esen Göleti
Çal: Bahadırlar, Kabalar Göleti
Çivril: Bozdağ Göleti
Denizli Merkez: Gözler Göleti
Çardak: Söğüt, Hayriye Göleti
Buldan: Boğazçiftlik, Sarımahmutoğlu Göleti
Güney:Güney Köyleri Göleti
Kale:Karagöl Göleti
SULAMA KANALLARI
Sarayköy, Çürüksü, Pamukkale, Işıklı, Irgıllı, Baklan Ovası Sağ
Sahil, Gümüşsü, Sundurga-Sütlaç, Kumavşarı, Kelekçi,
Gölcük-Alici, Baklan Ovası Sol Sahil ve Çal Sulaması faaliyette
olanlardır.
AKARSULAR
BÜYÜK
MENDERES: Toplam
uzunluğu 529 km2 dir. Denizli ili içindeki uzunluğu 194 km.dir. Debisi
44.32m3/sn dir. Dinar ilçesindeki "Su çıkan" dan çıkarak Dinar
Ovası'na iner, burada Düden adini alan kaynama suları ile
beslenerek Başpınar Ovası boyunca uzanır. Bir kısmı sazlık ve
bataklık olan Gökgöl'e ulaşır. Gölün çıkısında bu suya "Homa
Suyu" (Akçay) katılır. Çivril'de Işıklı Barajı'ndan çıkarak
Çivril, Çal ve baklan Ovaları'nı geçerek, Çal ilçesinin
doğusundan kuzeye dönerek Güney ilçesi sınırlarından içeri girer.
Baklan Ovası'ndan sonra suyun ilk sokulduğu derince, sarp boğaza
"Seyit Boğazı" denir. Çallılar'ın "Dere alanı" dedikleri vadinin
uzunluğu 20 km. dir. Burada BÜYÜK Menderes çok dar boğaza girer.
BÜYÜK Sarıkaya kısığında 6-7m yüksekten sut yapar. Bekilli'nin
elektrik tesisi burada kurulmuştur. BÜYÜK Menderes, Mandek Koyu
yakınında Uşak'tan gelen Bağnaz Çayı'nı Sarayköy yakınlarında
Denizli'den gelen Çürüksü Çayı'nı da alarak Aydın sınırına girer
ve Söke ilçesine bağlı Balat Koyu Dipburnu Mevkii'nde Ege
Denizi'ne dökülür.
BAĞNAZ ÇAYI:
Uzunluğu 170 km. il içi uzunluğu 13 km.dir. Murat Dağı'nın
güneyinden doğar. BÜYÜK Menderes'e katılmadan biraz yukarıda 50
m. yükseklikten kuvvetli bir sut yapar. Güney'in elektriği bu su
ile sağlanır. Bu çevrede küçük yan sularla bir çok değirmen
döndüğünden Güneyli'ler buralara değirmen Deresi de derler. Bu
boğazda Çal yönünden Menderes'e açılan Kurudere'ye Cehennem
Deresi de denir.
Çürüksü: uzunluğu
101km, il içi uzunluğu 96km, debisi 9.26m3/sn'dir.
Suyu çok kireçli olduğu için bu adi alır. Araplar çayı, Subaşı
Deresi, Sazlı Dere ve Karakısık Çayı'nı alarak Hambat kırı
kenarından geçer. Kaklık yönünden tekrar boğaza sokulur.
Buralarda buna Emir çayı, aşağılarda Çürüksü denir. Yaz
aylarında suları azalır. Kaklık güneyinde Kelkaya dibinde
Karaçay'ı, sonra Honaz Çayı'nı alır. Denizli'nin 10 km. kadar
Güney doğusunda Gökpınar Suyu'nu alır.Korucak Mevkii'nde suları
bir kanalla alınarak Sarayköy'e doğru uzatılmıştır.
Akçay (BOZDOĞAN ÇAYI)
uzunluğu 157 km., il,içi uzunluğu 70 km., debisi 17.37m3/sn.dir.
Kaynağını Bozdağ ve Sandraz Dağları'ndan alır. Kızılcabölük
yakınlarından çıkan Yenidere Çayı'nı da içine alarak sularını
çoğaltır. Eskere Ovası ve BOZDOĞAN Ovası'nı sular. BOZDOĞAN
Ovası, BÜYÜK Menderes Ovası'na açılmadan önce biraz daralır.
Buralara donduran denir. Su buralarda BOZDOĞAN çayı adini alır.
Üzerinde taşkından koruma, sulama ve elektrik üretimi amacıyla
kurulmuş Kemer Barajı bulunur.
DALAMAN (GİRENİZ) ÇAYI
uzunluğu 201 km, il içi uzunluğu 81km, debisi17.37m3/sn.dir.
Akarsu karstik kaynaklarla beslenir. İlk kuvvetli kaynaklarını
Söğüt Gölü ve Dirmil Yaylaları tarafından alınır. Gölhisar
Ovası'nda birleşerek Dalaman Çayı'nı oluşturur. Acıpayam Ovası
kenarından sonra, suyun içine sokulduğu Gireniz Boğazı'na girer.
Girenez (Kelekçi) suyunu alır. Muğla-Köyceğiz sinirini geçerek
Akdeniz'e dökülür.
KUFİ ÇAYI:
uzunluğu 97
km, il içi uzunluğu 32 km, debisi 3.34m3/sn.dir. BÜYÜK
Menderes'e dökülür. Çivril'in Çapal Köyü'nün 5 km doğusunda
baslar, Işıklı rezarvuarında biter.
HAMAM ÇAYI
uzunluğu 48 km, il içi uzunluğu 117km.dir. Güney Aşağı Çeşme
Koyu'nun 9km kuzey doğusunda baslar. Güney Adigüzeller Koyu'nun
3 km kuzey doğusunda sona erer.
GÖKPINAR ÇAYI
il içi uzunluğu
38km, debisi 2.86m3/sn.dir. Tavas'ın 10 km. kuzey doğusundan
baslar, Denizli'nin 9 km kuzeyinde sona erer. Çürüksu'ya
dökülür.
YENİDERE
il içi
uzunluğu 70km, debisi 2.46m3/sn dir. Kale'nin 13 km Güney
doğusundan baslar. Kale'nin Karakaya Köyü'nün 2 km batısında
Akçay'a dökülür.
DERBENT ÇAYI
il içi uzunluğu 32 km, debisi 1.00m3/sn.dir. Buldan'ın 6 km
batısından baslar, Buldan'ın 16km kuzeyinde Alaşehir Çayı'na
dökülür. Bölgenin iklimine bağlı olarak akarsuların
debileri Aralık, Ocak,Şubat ve Mart aylarında ortalama debinin
15 kati seviyesine çıkabilir.
KAPLICALAR

Yerin
derinliklerine sızan veya yeryüzüne ilk defa çıkan suların,
yerin iç sıcaklığının etkisi ile ısınarak yer yüzüne çıkması
sonucunda oluşan sıcak su kaynaklarına kaplıca veya
termik kaynak denir. Suyu daha az sıcak olanlarına ılıca
denmektedir. Suların kimyasal birleşimlerinde çözünmüş
hailde çeşitli mineraller varsa bu sulara da maden suyu
denir.
IŞIKLI
BARAJI GOLÜ :
Işıklı Baraj Golü içerisinde mahalli deyimle "Hopa" denilen,
sazlık ve ot köklerinden oluşan adacıklar oluşur. Bu
adacıklar av esnasında ideal gizleme yerleri, kuşlar için de
barınma ve üreme yerlerdir. Gol sularında turna ve sazan
baliği ile bol miktarda kerevit bulunur.
Amacı: Sulama
Barajın Tipi: Toprak dolgu
Yüksekliği: 8.70m.
Golün Yüzölçümü: 65.87 km2.
Gol Hacmi: 206 milyon m3.
BULDAN BARAJI
:
Buldan İlcesine 20 km. uzaklıkta Derbent Koyu civarında Derbent
çayı üzerinde kurulmuştur. 1967 yılında hizmete girmiştir.
Barajın tamamı Denizli ili sınırları içerisindedir. Manisa
ili Sarıgöl İlçesi Ovası'nı sulamaktadır.
Amacı:
Sulama ve taşkın koruma.
Golün Yüzölçümü: 400 ha
Barajın Tipi: Kaya dolgu ve toprak
Gol Hacmi:54.106.m3
Yüksekliği: 59m.
PAMUK
KALE KAPLICASI
Denizli'ye 20 km. uzaklıkta, eski Hierapolis kentinin bulunduğu
alandadır. Kars tik alanlardan çıkan suların bünyesindeki kireç
çözeltisi buharlaşma ve sudaki karbondioksitin ayrışması sonucu
çökelerek genellikle beyaz renkte ve pamuk balyalarını andıran
kalker tüfleri Pamukkale travertenlerini oluşturmuştur.
Kaplıca suları kalp, damar sertliği, tansiyon,romatizma, deri,
göz, raşitizm, felç, sinir ve damar hastalıkları, ilik
içildiğinde spazmlı midesele iyi gelmektedir. İdrar
sokturucudur. Böbrek kum ver taslarında, idrar yolu
iltihaplarında etkilidir. Damar iltihapları ve reyon
hastalığının tedavisinde yararlıdır.
KARA HAYIT
KAPLICALARI:
Pamukkale'nin 5 km. kuzeyinde
Karahayıt Kasabası'ndadır. Suyunun sıcaklığı Pamukkale'nin
sularından daha fazla (42o,50o,56o), serbest karbondioksit oranı
daha az, radyoaktivitesi yüksektir. Kalp, damar sertliği,
yüksek tansiyon, romatizma, siyatik,deri ve sinir
hastalıklarından bazılarına, limbo, uyuz, sivilce, kasıntı vb.
hastalıklarda şifalıdır.
GOLEMEZLI
ÇAMUR KAPLICASI:
Denizli merkeze yakın idari olarak Akkor ilcesine bağlı
Golemezli'de, termal olarak Pamuk kale sistemine uygun,
sıcaklıkları 35o C ile 50o C arasında dört kaynak halindedir.
Birisinde çamur banyosu yapılır. Deri hastalıkları tedavisinde
etkilidir.
ÇİZMELİ (YENİCE)
KAPLICASI:
Buldan İlçesi'ne 16 km. uzaklıktaki Yenice kent sınırları
içindedir. Tripolim antik kenti kalıntıları arasından gidilir.
Sıcaklığı 35o M'dir. Bileşiminde hidrokarbonat, sülfat, sodyum,
kalsiyum iyonları bulunur. Radyo aktivesi yüksektir. Romatizma,
kalp, damar sertliği, deri hemoroit hastalıklarının tedavisinde
faydalanılmaktadir.
BABACIK
(KABAAGAC) KAPLICASI:
Tekke koy kaplıcasına 3 km. uzaklıktadır. Kükürtlü iki kaynaktan
çıkar. Birisinin sıcaklığı 43o C, diğerinin sıcaklığı 62o
M'dir. Karbondioksit bakımından zengindir
SARAYKÖY -
TEKKE KOY ILICASI:
ilce merkezine uzaklığı 20 km. olup, Tekke koy yakınlarındadır.
Suyunun sıcaklığı 80o C dir. Roma İmparatorluğu döneminden kalma
hamamı, havuzu ve soyunma yerleri vardır. Romatizma, deri,
kadın hastalıkları ve idrar yolu hastalıklarının tedavisinde
kullanılır. Tekke koy kaplıcasına 500 m. uzaklıkta İnaltı Hamamı
vardır. Bir mağaradan çıkar. Suyu kükürtlüdür.
KAVAK BASI
ILICASI:
Pamukkale'ye 4 km. uzaklıktadır. Suyunun sıcaklığı 30o C dir.
Deri hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır.
KIZIL DERE
ILICASI:
Sarayköy'e 11 km. uzaklıkta, kızıl renkli kayalardan çıkar.
Suları sodyum karbonatlı ve sodyum sülfatlıdır. Su sıcaklıkları
63o, 65o, 88oC'dir. Suları yorgunluğa ve romatizmaya iyi
gelmektedir.
ORTAKÇI
ILICASI:
Sarayköy yakınında ikisi sıcak, birisi soğuk uç kaynaktan çıkar
ve sularının sıcaklığı 47o, 50oC'dir. İçme ve banyo suyu olarak
kullanılır. Romatizma ve sindirim hastalıklarına iyi
gelmektedir.
BULDAN MADEN
SUYU:
Buldan'a 2 km. uzakta 2 ayrı çeşmeden akmaktadır. Soğuk ve sıcak
olarak dakikada 25 litre su çıkar. Suyun sıcaklık derecesi 19o C
dir. Denizden yüksekliği 600 m. olan maden suyu, sindirim
sistemi ve karaciğer işlevleri üzerinde olumlu etkiye sahiptir.
YERALTI SULARI VE KAYNAKLARI
Yüzey
sularının yer altına sızarak tabakalar arasındaki boşluklarda ya
da geçirimsiz tabaka üstündeki geçirimli tabakada birikmesine
yer Alpu suyu denir. Sızma olayı sonucu yer altında depolanan
bu suların yer yüzüne kendiliğinden çıktığı yerlere ise kaynak
denir. Kaynak suları kisin ilik, yazın soğuk olurlar. Vali
Çeşmesi (Cankurtaran), Kocapınar (Honaz) Değirmenönü (Yeşilköy).
Kestane Deresi ( Buldan, Gümüşsü, Işıklı), Gürpınar (Çivril),
Güney Suyu Akgöz Pınarı (Işıklı), Göz adini taşıyan sular (Honaz),
Kırkpınar (Kara hisar-Tavas) Daha 1960-1970 yılları arasında
il merkezinde akmakta olan, Yenimahalle semtinde Akpınar (Eğitim
Fak.Batisi), Benli Pınarı (Eğitim Fak.doğusu), Mutassıp Pınarı
(Kıbrıs Şehitleri Cad.) ayrıca Kuşpınar, Başpınar (Askeri
Gazinonun kuzeybatısı), Fındıksuyu (Camlık-Atış Poligonu arası),
Kozpınar (Zeytin köy batısı) gibi kaynakların büyük bölümü kent
içme suyu şebekesine alinmiş, bazıları az da olsa akışlarını
sürdürmekte, piknik yeri olarak faydanılmaktadır. Bazı kaynak
suları üzerinde de kültür balıkçılığı amacıyla tesisler
kurulmuştur.
