Son günlerde gazetelerce sıkça yeralan kotun nerede üretildiği konusundaki tartışmalar hala sürüyor. Denizlili araştırmacı yazar Şükrü Tekin Kaptan, kotun Denizli’de üretildiğini, Hindistan’dan getirilen mavi boya ile renklendirildikten sonra pantolon haline getirilip Amerika’ya ithal edildiğini ileri sürüyor.

KAYNAKLAR NE NİYOR:
Şükrü Tekin Kaptan ve Tarihçi Prof.Dr. Halil İnalcık’ın araştırmalarına göre kotun ilk nerede üretildiğine dair ipuçları…

Seyyah İbni Batuta
1333 yılında, Denizli’yi ziyaret eden İbni Batuta Denizli tekstili için şu ifadeleri kullandı: “Çarşıları güzel ve muntazamdır. Burada, benzeri olmayan pamuktan, altın işlemeli bir nevi kumaş imal olunur ki bir emsali daha yoktur.”

Evliya Çelebi
1671 yılında Denizli’ye gelen Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde Denizli’yi anlatırken, “Pamuğu ve pamuk ipliği beyaz, ince. Sadelik bezi meşhur olup Anadolu'ya sevk edilir. Halkın kazancı beyaz bezdir.'

İbni Sait
İranlı tarihçi İbni Sait’in 1274’te kaleme aldığı yazıya göre de Denizli’de Türkmenlerin dokuduğu ürünler ve Dünyanın bir çok yerine satıldığını belirtiliyordu.

Amerika’ya Denizli’den gitti
Tarihçi Prof.Dr. Halil İnalcık, Zaman Gazetesi’nin haftalık eki Turkuaz’da yer alan açıklamasında kotun Denizli’de üretilip Amerika’ya satıldığını söyledi. İnalcık, “15 ile 17. yüzyıllar arasında Denizli ve Akhisar yöresinde çok fazla pamuk yetiştiriliyordu. Türk pamuğu, ince elyaf değildi. Dolayısıyla yapılan kaba pamuklu elbiseleri, köylü ve fakir insanlar kullanırdı. Daha sonra pamuklular, Hindistan'dan getirilen mavi boya ile boyanmaya başladı. İzmir'e getirilen kaba mavi pamukluların ilk ihracı 16. yüzyılda Fransa'nın Marsilya kentine, buradan da İspanya ve Amerika'daki kolonilere götürülüp çiftliklerde çalışan Afrikalı zenci köleler ve Kızılderililere giydirildi" dedi.

Kot üretimi çok eski
Denizli'nin halk kültürü ve tarihiyle ilgili araştırmalar yapan araştırmacı yazar Şükrü Tekin Kaptan, kotun Denizli’de üretilmesiyle ilgili ciddi bilgiler olduğunu söyledi. Şükrü Tekin Kaptan şöyle konuştu: Denizli'nin dokumacılık sektörüyle ilgisi 2000 yıl öncelerine dayanıyor” dedi. Kotun Denizli'de üretilip Fethiye ve İzmir körfezlerinden dünyanın değişik bölgelerine gönderildiğin belirten Şükrü Tekin Kaptan, "Tarihin en büyük dokuma merkezi olarak bilinen Denizli yöresinde 15. yüzyılda dokumacı esnafının uyması gerekenlerle ilgili bir ferman yayınlandığını biliyoruz. Bu merkezde kot pantolon üretimi de yapıldı. Ancak o zamanki adının 'donluk bez' olduğu görüşündeyiz. Bu bezler, Hindistan'dan getirilen mavi boyalarla renklendirildiği ve başka ülkelere gönderildiği açıkça vurgulanıyor. Kotun anavatanı ABD değil, Denizli'dir” dedi.

Üretim kotla sınırlı değil
Şükrü Tekin Kaptan’ın araştırmalarına göre Denizli’de binyıllardır süren üretimlerde sadece kot ve beyaz bez değil, yüzlerce çeşit üretildiği de öne sürülüyor. Denizli’de geçmiş tarihlerde üretilen tekstil ürünleri şu şekilde: Nikfer bezi, akbez, iş elbiseleri, halı, kilim, palto, işlemeli kumaşlar, ferace, türban, kalpak, kaftan, donluk bez, eyyazi (peçe), kutlu (simli) kumaş, astar, şal, ipek havlu, fita peştamal, peştamal, güğül (yakasız gömlek) Buldan bezi ve çağşır (keçi kılından pantolon)

Kot pantolonun bilinen tarihi
Kot pantolon ismini Avrupa'da üretilen bir çeşit pamuklu kumaştan alıyor. Bu kumaştan yapılan pantolonları Cenovalı gemici işçilerinin giymesi nedeniyle ‘jean’ ismini alıyor. Ancak kot pantolon 18. yüzyılda yaygınlaşmaya başladı. Pamuk tarlalarının artması ile birlikte bu yıllarda kot tamamen pamuktan üretilmeye başladı. Kumaşın çok dayanıklı ve zor aşınması nedeniyle Amerika'da kölelerin gözdesi haline geldi. Yine bu yıllarda kota çivit ile koyu mavi renk verildi. 1848'de Kaliforniya'daki altına hücum yıllarında blue jean'in yıldızını da parlattı. Altın madencileri aradığı kolay yırtılmayan kumaşı New Yorklu terzi Leob (Levi) Strauss temin etti. Hollywood'da 'Western' filmleri kot pantolonun dünyada yaygınlaşmasını kolaylaştırdı.